به گزارش پایگاه خبری فرهنگ آفرینان به نقل از مهر، اعتیاد و آسیب‌های اجتماعی از جمله مسائلی هستند که برخی افراد به دلیل شرایط نامناسب جسمی و روحی یا طرد شدن از سوی خانواده، برای بازگشت به زندگی عادی به حمایت و مداخله نیاز دارند. در این راستا، مدیریت شهری تهران اقداماتی را برای ساماندهی و بازگرداندن این افراد به زندگی اجتماعی انجام داده است که یکی از مهم‌ترین نمونه‌های آن، ایجاد و فعالیت مراکز یاورشهر است. اما این پرسش مطرح می‌شود که یاورشهر چیست و چه خدماتی به افراد آسیب‌دیده اجتماعی ارائه می‌دهد؟
یاورشهرها مراکزی برای ساماندهی و حمایت از افراد آسیب‌دیده اجتماعی، به‌ویژه بی‌خانمان‌ها و افراد دارای اعتیاد هستند. این مراکز علاوه بر ارائه خدمات اسکان، خدماتی مانند مددکاری، بهداشت، درمان، آموزش و توانمندسازی را نیز فراهم می‌کنند و هدف آن‌ها کمک به بازگشت افراد به شرایط پایدارتر زندگی است. رویکرد مدیریت شهری برای ساماندهی آسیب‌های اجتماعی در سال ۱۴۰۴، از آغاز فعالیت مدیریت شهری، ۲۵ هزار معتاد متجاهر در شهر تهران وجود داشتند و رسیدگی به این وضعیت به یک ضرورت تبدیل شده بود. به همین منظور، قرارگاه اجتماعی با ابتکار رئیس‌جمهور شهید، آیت‌الله رئیسی، تأسیس شد و مسئولیت رسیدگی به مسائل اجتماعی در تهران به علیرضا زاکانی، شهردار تهران، واگذار گردید. بر این اساس، مدیریت شهری برای سازماندهی این افراد رویکرد جدیدی را در حوزه آسیب‌های اجتماعی و ساماندهی آن‌ها دنبال کرد.
در همین راستا، مراکز یاورشهر تأسیس شدند که در آن، معتادان ۹ مرحله را برای بازگشت به خانواده و جامعه طی می‌کنند. این مراحل شامل سم‌زدایی، بازیابی هویت، سلامت جسمانی، معنویت‌افزایی، مهارت‌آموزی، حرفه‌آموزی تخصصی، اشتغال درآمدزا، حمایت از خانواده و صیانت پس از خروج است. همچنین در کنار درمان معتادان متجاهر در مراکز یاورشهر، مدیریت شهری دوره‌هایی از مهارت‌آموزی را که جزو اولویت‌ها به شمار می‌رود، دنبال می‌کند. تمامی مددجویان باید شرایطی داشته باشند که پس از بهبود کامل بتوانند وارد بازار کار شوند و این سیاست کلی مدیریت شهری برای مددجویان است تا این افراد به دلیل بیکاری مجدداً به چرخه آسیب بازنگردند.
شناسایی و انتقال افراد آسیب‌دیده به یاورشهر همچنین در آن سال، ۳۰ گشت فوریت‌های اجتماعی حامی‌شهر در خیابان‌ها و معابر مناطق ۲۲گانه در حال فعالیت بودند تا نسبت به ساماندهی افراد آسیب‌دیده اجتماعی از جمله معتادان متجاهر، اعم از افراد دارای زخم باز، عفونی، اعصاب و روان، بالای ۶۵ سال، زیر ۲۵ سال و… اقدام و آن‌ها را به مراکز یاورشهر منتقل کنند.
مقدمی، معاون حمایت‌های اجتماعی سازمان خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر درباره آخرین وضعیت پذیرش افراد در مراکز یاورشهر اظهار کرد: با توجه به اینکه دوره درمان و نگهداری در مراکز یاورشهر حدود شش ماه است، آمار پذیرش سالانه با ظرفیت هم‌زمان مراکز متفاوت است. بخشی از افراد از سال گذشته در مراکز حضور داشته‌اند و در طول سال جاری نیز با ترخیص تعدادی از افراد و ایجاد ظرفیت جدید، پذیرش‌های جدید انجام شده است. وی افزود: بر همین اساس، از ابتدای سال جاری تا پایان شهریورماه، حدود ۱۰ هزار نفر در مراکز یاورشهر پذیرش شده‌اند و فرآیند درمان و بازتوانی برای آنان آغاز و خدمات ارائه شده است.
معاون حمایت‌های اجتماعی سازمان خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران تصریح کرد: این آمار مجموع پذیرش‌های انجام‌شده در این بازه زمانی است و نباید با تعداد افرادی که در یک مقطع زمانی مشخص در مراکز حضور دارند، یکسان تلقی شود.
مقدمی در ادامه درباره فرآیند درمان، توانمندسازی و بازگشت افراد به جامعه پس از پذیرش در یاورشهرها گفت: پس از پذیرش افراد در یاورشهرها، فرآیند ارائه خدمات با غربالگری و ارزیابی اولیه و تعیین نیازهای تخصصی هر فرد آغاز می‌شود و متناسب با شرایط، خدمات درمانی، پزشکی، روان‌شناختی و مددکاری اجتماعی به آنان ارائه می‌شود. وی ادامه داد: در ادامه، افراد در طول دوره درمان و نگهداری، علاوه بر دریافت خدمات تخصصی، تحت برنامه‌های بازتوانی، مهارت‌آموزی، توانمندسازی و جامعه‌پذیری قرار می‌گیرند و پس از طی مراحل درمان و احراز شرایط لازم، وارد فرآیند صیانت و آماده‌سازی برای بازگشت به زندگی اجتماعی می‌شوند.
معاون حمایت‌های اجتماعی سازمان خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران خاطرنشان کرد: در این مسیر تلاش می‌شود با اجرای فرآیند مدیریت مورد، پیگیری وضعیت فرد، تقویت ارتباط با خانواده و فراهم کردن زمینه اشتغال و بازگشت پایدار به جامعه، فرآیند مداخله صرفاً به جمع‌آوری و نگهداری محدود نماند. مقدمی تأکید کرد: از شناسایی و جذب در سطح شهر، غربالگری و ارزیابی اولیه، درمان و بازتوانی تخصصی تا صیانت، توانمندسازی و بازگشت پایدار به جامعه، یک زنجیره کامل دنبال می‌شود. بر این اساس، یاورشهرها در ساختار ساماندهی آسیب‌های اجتماعی شهر تهران، صرفاً محلی برای پذیرش و نگهداری افراد نیستند و فرآیند مداخله از شناسایی و جذب افراد در سطح شهر آغاز شده و با غربالگری، ارزیابی، درمان، بازتوانی، مهارت‌آموزی، توانمندسازی، صیانت و در نهایت تلاش برای بازگشت پایدار فرد به خانواده و جامعه ادامه پیدا می‌کند.
در مجموع، آنچه در روند فعالیت یاورشهرهای تهران دنبال می‌شود، عبور از رویکرد صرفاً پذیرش و نگهداری افراد آسیب‌دیده و حرکت به سمت درمان، بازتوانی و آماده‌سازی آنان برای بازگشت به زندگی اجتماعی است. بر اساس توضیحات معاون حمایت‌های اجتماعی سازمان خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران، از ابتدای سال تا پایان شهریورماه حدود ۱۰ هزار نفر در این مراکز پذیرش شده‌اند و برای آنان فرآیند درمان و بازتوانی آغاز شده است. این فرآیند از غربالگری و ارزیابی نیازهای هر فرد شروع می‌شود و با ارائه خدمات پزشکی، روان‌شناختی و مددکاری، مهارت‌آموزی، توانمندسازی، ارتباط با خانواده، زمینه‌سازی برای اشتغال و در نهایت صیانت و بازگشت پایدار به جامعه ادامه پیدا می‌کند؛ مسیری که قرار است ساماندهی افراد آسیب‌دیده را از یک اقدام مقطعی به فرآیندی برای بازگشت آنان به زندگی اجتماعی تبدیل کند.
