به گزارش پایگاه خبری فرهنگ آفرینان به نقل از مهر، استان زنجان با کسب رتبه سوم کشور در زمینه ارزش تولید صنعت نساجی و ظرفیت سالانه نزدیک به ۶۰ هزار تن تولید نخ، به عنوان یکی از قطب‌های این صنعت شناخته می‌شود. این ظرفیت با تکمیل زنجیره تولید پوشاک می‌تواند به افزایش ارزش افزوده، توسعه صادرات و ایجاد اشتغال پایدار منجر شود. صنعت نساجی زنجان با برخورداری از زیرساخت‌های حلاجی، ریسندگی، بافندگی، تولید پارچه جین، رنگرزی، تولید الیاف، منسوجات نبافته و نخ فرش، نقش مهمی در اقتصاد استان ایفا می‌کند و بیش از پنج هزار نفر در این حوزه مشغول به کار هستند.
با وجود این ظرفیت‌ها، تکمیل زنجیره تولید، به ویژه در بخش پوشاک و محصولات نهایی، همچنان یکی از نیازهای اساسی این صنعت به شمار می‌رود؛ موضوعی که تحقق آن می‌تواند سهم بیشتری از ارزش افزوده تولیدات نساجی را در داخل استان حفظ کند.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان در خصوص جایگاه این استان در صنعت نساجی کشور گفت: زنجان از نظر ارزش تولید صنعت نساجی در رتبه سوم و از نظر حجم کل تولیدات این صنعت در رتبه پنجم کشور قرار دارد. امیرعلی مسیبی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: واحدهای صنعتی استان در بخش‌های مختلف ریسندگی، بافندگی و رنگرزی فعالیت می‌کنند و توسعه صنایع پایین‌دستی و تقویت ارتباط میان تولیدکنندگان مواد اولیه و سازندگان محصولات نهایی می‌تواند ارزش افزوده بیشتری برای استان ایجاد کند.
وی همچنین به سابقه فعالیت مجموعه‌های نساجی استان اشاره کرد و گفت: برخی از این واحدها از سال ۱۳۷۹ فعالیت خود را آغاز کرده‌اند و با اجرای طرح‌های توسعه‌ای، بخش‌هایی مانند ریسندگی، بافندگی، تولید پارچه گردباف و رنگرزی را به فعالیت‌های خود افزوده‌اند. بر اساس اطلاعات یکی از مجموعه‌های نساجی استان، توسعه بخش‌های ریسندگی و رنگرزی با هدف افزایش ظرفیت تولید در دستور کار قرار دارد و پیش‌بینی می‌شود ظرفیت تولید هر یک از این بخش‌ها حدود ۵۰ درصد افزایش یابد.
امیرعلی مسیبی همچنین به نقش واحدهای نساجی زنجان در تأمین مواد اولیه صنایع پوشاک کشور اشاره کرد و گفت: محصولات یکی از مجموعه‌های نساجی استان، مواد اولیه مورد نیاز پنج مجموعه بزرگ تولید پوشاک کشور را تأمین می‌کند. توسعه تولید پوشاک در زنجان می‌تواند زمینه استفاده بیشتر از ظرفیت‌های ریسندگی، بافندگی و رنگرزی را فراهم کند و با انتقال مراحل بیشتری از تولید به داخل استان، ارزش افزوده و اشتغال افزایش یابد.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان با اشاره به ظرفیت سالانه تولید ۱۰ میلیون قطعه انواع پوشاک در استان گفت: در حال حاضر حدود پنج واحد تولید پوشاک در زنجان فعالیت دارند و برنامه‌هایی نیز برای ایجاد مجموعه‌ای بزرگ‌تر در این حوزه مطرح شده است. وی تأکید کرد: تکمیل زنجیره تولید، علاوه بر توسعه بازار محصولات، ارتباط میان واحدهای صنعتی را تقویت می‌کند و زمینه ایجاد فرصت‌های شغلی جدید را فراهم می‌آورد.
امیرعلی مسیبی توسعه کشت پنبه را یکی از محورهای مطرح‌شده برای تقویت تأمین مواد اولیه نساجی دانست و گفت: تحقق این موضوع نیازمند هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، به‌ویژه سازمان جهاد کشاورزی، و فراهم کردن زمینه حضور سرمایه‌گذاران است. وی افزود: شناسایی زمین‌های مستعد، بررسی ظرفیت تولید و ایجاد ارتباط میان کشاورزان و واحدهای صنعتی می‌تواند به تقویت زنجیره تأمین کمک کند، اما برنامه‌ریزی در این زمینه باید با توجه به شرایط اقلیمی، منابع آب، توجیه اقتصادی و نیاز صنایع انجام شود.
مسلمی ادامه داد: نوسازی تجهیزات، ارتقای کیفیت محصولات، تأمین پایدار مواد اولیه و گسترش بازارهای فروش نیز از الزامات تقویت جایگاه صنعت نساجی استان است.
معاون امور صنایع اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان، صنعت نساجی را از صنایع غالب استان دانست و اظهار کرد: زنجان در بخش‌های حلاجی، ریسندگی، بافندگی، رنگرزی و تکمیل ظرفیت‌های قابل توجهی دارد. علی کلانتری در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت حدود ۶۰ هزار تنی تولید نخ در استان افزود: زنجان در زمینه ریسندگی نخ پنبه در جمع سه استان برتر کشور قرار دارد، در حالی که ظرفیت ریسندگی نخ پنبه در کشور حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار تن برآورد می‌شود.
نخ تولیدشده در زنجان در تولید انواع پارچه‌های گردباف و تاری‌پودی کاربرد دارد و بخشی از آن نیز برای تولید پارچه جین استفاده می‌شود؛ ظرفیتی که امکان ارتباط میان واحدهای ریسندگی و بخش‌های مختلف تولید پارچه را فراهم کرده است. مقابله با قاچاق و تنظیم واردات کالاهای دارای مشابه داخلی، در کنار حمایت مالی از تولیدکنندگان، می‌تواند به حفظ ظرفیت تولید کمک کند. با این حال، ارتقای کیفیت، کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری، طراحی متناسب با نیاز بازار و ایجاد شبکه‌های مؤثر فروش نیز برای تقویت رقابت‌پذیری ضروری است.
توسعه صنعت پوشاک بدون توجه به طراحی، مد، بازاریابی و برندسازی امکان‌پذیر نیست. تجربه کشورهایی مانند ترکیه نشان می‌دهد که حضور در بازارهای منطقه‌ای و جهانی، علاوه بر ظرفیت تولید، به سرمایه‌گذاری در طراحی، توسعه برند و ایجاد شبکه‌های فروش وابسته است. زنجان برای رقابت در این بازار باید در کنار تولید نخ و پارچه، به توسعه طراحی، آموزش نیروی انسانی، برش و دوخت صنعتی، کنترل کیفیت، بسته‌بندی و بازاریابی نیز توجه کند.
اتحادیه‌ها و تشکل‌های بخش خصوصی می‌توانند با تجمیع ظرفیت تولیدکنندگان، زمینه ایجاد برندهای مشترک، آموزش نیروی انسانی و توسعه بازار را فراهم کنند؛ به‌ویژه آنکه واحدهای کوچک به‌تنهایی توان محدودی برای ایجاد بخش‌های تخصصی بازاریابی و صادرات دارند. ایجاد شبکه‌های مشترک فروش و همکاری میان تولیدکنندگان نیز می‌تواند هزینه ورود به بازار را کاهش دهد و زمینه حضور مؤثرتر محصولات استان در بازارهای داخلی و خارجی را فراهم کند.
صنعت نساجی زنجان از یک سو با چالش‌هایی مانند ناترازی انرژی، کمبود نقدینگی، دشواری تأمین مواد اولیه و فشار رقابتی بازار مواجه است و از سوی دیگر، ظرفیت‌های مهمی در تولید نخ پنبه، پارچه جین، الیاف و منسوجات تخصصی دارد. این ظرفیت‌ها زمانی بیشترین بازده اقتصادی را خواهند داشت که ارتباط میان حلقه‌های تولید تقویت شود و مواد اولیه و محصولات میانی در داخل استان به کالاهای نهایی با ارزش افزوده بیشتر تبدیل شوند.
تعیین سهم دقیق صنعت نساجی از صادرات استان نیز به بررسی آمار تفصیلی نیاز دارد؛ زیرا ممکن است نخ در زنجان تولید، پارچه در استان دیگری تکمیل و محصول نهایی از مبدأ دیگری صادر شود. بنابراین، ارزیابی جایگاه صادراتی این صنعت باید با توجه به محل انجام مراحل مختلف تولید و عرضه صورت گیرد. سرمایه‌گذاری در تولید صنعتی پوشاک، توسعه طراحی و مد، تقویت برندهای بومی، ایجاد شبکه‌های بازاریابی و فروش و توسعه صادرات، در کنار تأمین پایدار سرمایه در گردش، از مهم‌ترین اقدامات برای تکمیل این زنجیره است.
همچنین تأمین پایدار انرژی، رفع مشکلات مواد اولیه، تسهیل دسترسی به قطعات ماشین‌آلات، ساماندهی واردات و مقابله با قاچاق برای حفظ ظرفیت‌های موجود و افزایش توان رقابت تولیدکنندگان ضرورت دارد. فرصت اصلی زنجان صرفاً افزایش تولید نخ و پارچه نیست، بلکه تبدیل ظرفیت‌های موجود به زنجیره‌ای کامل از تأمین مواد اولیه تا تولید پوشاک، توسعه برند و صادرات است؛ مسیری که می‌تواند سهم بیشتری از ارزش افزوده صنعت نساجی را در استان نگه دارد و زمینه افزایش اشتغال، تولید ثروت و توسعه بازارهای داخلی و خارجی را فراهم کند.
کلانتری با اشاره به ظرفیت تولید پارچه جین در استان گفت: در حال حاضر دو واحد تولیدی زنجان دارای خطوط تخصصی تولید این نوع پارچه هستند و از فناوری‌های جدید، از جمله روش رنگرزی طنابی، استفاده می‌کنند. وی افزود: وجود این ظرفیت در کنار تولید نخ پنبه، بافندگی، رنگرزی و تکمیل، موجب شده است بخش مهمی از زنجیره تولید پارچه در استان شکل بگیرد.
معاون امور صنایع اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان با اشاره به اشتغال بیش از پنج هزار نفر در صنعت نساجی استان اظهار کرد: توسعه تولید صنعتی پوشاک می‌تواند فرصت‌های شغلی بیشتری ایجاد کند. کلانتری افزود: در حوزه تولید صنعتی پوشاک حدود ۱۰ هزار فرصت اشتغال قابل ایجاد وجود دارد و با توجه به حجم تولید نخ و پارچه در استان، توسعه این بخش می‌تواند ارزش افزوده قابل توجهی به همراه داشته باشد.
وی با تأکید بر ظرفیت اشتغال‌زایی این صنعت خاطرنشان کرد: نساجی و پوشاک در مقایسه با بسیاری از صنایع سنگین، با سرمایه‌گذاری نسبتاً پایین‌تر قابلیت ایجاد اشتغال بیشتری دارند و تکمیل زنجیره تولید می‌تواند بهره‌وری از ظرفیت‌های موجود را افزایش دهد.
فعالیت صنعت نساجی زنجان به تولید نخ پنبه و پارچه جین محدود نمی‌شود و تولید نخ فرش، الیاف، منسوجات نبافته، پارچه‌های صنعتی و نخ تایر نیز از دیگر ظرفیت‌های این استان است. برخی محصولات نساجی استان در صنایع تخصصی، از جمله تولید فیلترهای صنعتی، کاربرد دارند. همچنین توسعه تولید الیاف پلی‌استر و سایر الیاف مصنوعی می‌تواند بخشی از نیاز صنایع پایین‌دستی را تأمین کند.
زنجان در حوزه تولید نخ فرش نیز ظرفیت دارد، اما بخشی از محصولات این بخش برای ادامه فرایند تولید به استان‌های دیگر ارسال می‌شود. این مسئله نشان می‌دهد که تکمیل زنجیره ارزش، علاوه بر پوشاک، در سایر بخش‌های نساجی نیز می‌تواند به افزایش ارزش افزوده منجر شود. ایجاد و توسعه واحدهای تولید محصولات نهایی، ضمن کاهش وابستگی به ظرفیت‌های سایر استان‌ها، امکان گسترش اشتغال و تقویت ارتباط میان واحدهای صنعتی زنجان را فراهم می‌کند.
در کنار ظرفیت‌های تولیدی، واحدهای نساجی زنجان با مشکلات اقتصادی و عملیاتی مواجه هستند که می‌تواند استمرار تولید و اجرای طرح‌های توسعه‌ای را تحت تأثیر قرار دهد. فعال حوزه صنعت نساجی، تأمین نقدینگی و مواد اولیه را از مهم‌ترین نیازهای فوری واحدهای تولیدی عنوان کرد و گفت: تأمین مؤثر سرمایه در گردش می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از مشکلات موجود را برطرف کند.
محمود ضرابی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به تلاش تولیدکنندگان برای حفظ فعالیت واحدها و اشتغال نیروی انسانی افزود: افزایش نرخ ارز و رشد قیمت مواد اولیه موجب شده است تولیدکنندگان برای حفظ سطح قبلی تولید، منابع مالی بیشتری اختصاص دهند. به گفته ضرابی، تسهیلاتی که در سال‌های گذشته برای تأمین سرمایه در گردش کفایت می‌کرد، اکنون با توجه به افزایش هزینه‌های تولید، پاسخگوی نیاز بسیاری از واحدها نیست.
افزایش قیمت مواد اولیه، قدرت خرید سرمایه در گردش را کاهش داده و می‌تواند موجودی مواد اولیه، استمرار فعالیت خطوط تولید و توان واحدها برای پاسخ‌گویی به سفارش‌های بازار را تحت تأثیر قرار دهد. ضرابی نوسانات برق را از دیگر مشکلات واحدهای نساجی دانست و اظهار کرد: نوسانات برق می‌تواند به بردها و تجهیزات الکترونیکی ماشین‌آلات آسیب وارد کند و هزینه تعمیر و نگهداری را افزایش دهد. ضرابی ورود پوشاک و برخی منسوجات از مسیرهای مختلف را از مشکلات تولیدکنندگان داخلی دانست و بر ضرورت ساماندهی واردات و تقویت نظارت بر بازار تأکید کرد.
وی با اشاره به افزایش هزینه‌های مواد اولیه، انرژی، نیروی انسانی و تأمین مالی گفت: در چنین شرایطی، ورود کالا با شرایط متفاوت می‌تواند قدرت رقابت تولیدکنندگان داخلی را تحت تأثیر قرار دهد.
