کمتر از دو هفته دیگر چهارمین مهلت شصت روزه ایران به اروپا نیز به اتمام می رسد و ایران آن چنان که مقامات ارشد کشور از روحانی و شمخانی گرفته تا روانچی و عراقچی گفته اند، در صورت عملی نشدن مطالبات قانونی کشورمان ، پنجمین گام کاهش تعهدات برجامی خود را خواهد برداشت .
به گزارش دیدگاه برتر مدیریت : کمتر از دو هفته دیگر چهارمین مهلت شصت روزه ایران به اروپا نیز به اتمام می رسد و ایران آن چنان که مقامات ارشد کشور از روحانی و شمخانی گرفته تا روانچی و عراقچی گفته اند، در صورت عملی نشدن مطالبات قانونی کشورمان ، پنجمین گام کاهش تعهدات برجامی خود را خواهد برداشت . روز شنبه رئیس جمهور در ژاپن شدیدترین تهدید را بیان کرد و از احتمال تصمیم جدید جمهوری اسلامی برای خروج از برجام در صورت ادامه نقض ها و بدعهدی های طرف مقابل خبر داد . به نظر می رسد کشورمان برای گام پنجم یکی از گزینه های نصب حدود ۱۱هزار سانتریفیوژ IR-1و بیش از ۸۰۰ سانتریفیوژ IR -2M که می تواند ظرفیت غنی سازی را از حالت فعلی به سه برابر افزایش دهد یا افزایش غنی سازی به ۲۰درصد و نیز کنار گذاشتن اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی را در دست بررسی دارد.
نوع رفتار اروپایی‌ها همچون ماه های گذشته تحرک خاصی نداشته و گشایشی در انجام تعهدات آن ها دیده نمی شود. اروپا همچنان به گفتار درمانی ادامه داده و به جای اجرای ۱۱ بندی که سال گذشته متعهد شده بودند یا حتی خواسته حداقلی ایران برای فروش نفت و بازگشت پول آن ، تنها به حمایت لفظی از برجام ادامه می دهند با این تفاوت که به تازگی با نزدیک شدن به موعد گام پنجم ، گستاخ تر از گذشته تهدید را هم چاشنی لفاظی های خود کرده اند و از فعال شدن احتمالی «سازوکار ماشه» در برجام سخن می گویند. سازوکاری که در صورت اجرا و انجام مراحل آن منجر به تجدید تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران خواهد شد.
به رغم این تهدیدات، سخنان مقامات کشورمان نشان دهنده عزم جدی ایران برای اجرای گام پنجم در صورت ادامه شرایط کنونی است.
افزایش تعداد سانتریفیوژها
با این تفاسیر می توان گفت محتمل ترین اقدام ایران در گام پنجم می تواند افزایش تعداد سانتریفیوژهای نصب شده در نطنز بر خلاف ماده ۲۷ پیوست یک برجام باشد . امروز به جز ۵۰۶۰ ماشین IR-1 با یک سو ظرفیت غنی سازی که در سالن A مجتمع غنی سازی نطنز فعال هستند ، حدود ۵۰۰ ماشین نسل جدید نیز با اجرای گام سوم در سالن شهید قشقایی (S8) به غنی سازی مشغول اند که ظرفیت غنی سازی بیش از ۸۵۰۰ سو به ایران داده است. اما علاوه بر این ها، ایران در سالن B نطنز حدود ۱۱هزار ماشین IR-1و بیش از ۸۰۰ ماشین IR -2M با ظرفیت غنی سازی حداقل ۵ سو به صورت انبار شده دارد که می تواند به گفته کارشناسان این مرکز ظرف دو ماه نصب کند و عملا بیش از ۱۵هزار سو به ظرفیت غنی سازی کشور بیفزاید و این ظرفیت راهبردی را به ۲۴هزار سو برساند که سه برابر ظرفیت کنونی و ۲.۵ برابر ظرفیت قبل از اجرای برجام است.
غنی سازی ۲۰درصد
از سوی دیگر اگرچه ایران در گام دوم خود عملا از سقف غنی سازی ۳.۶۷درصد عبور کرد و می توانست همان زمان به غنی سازی با غنای بالا نیز دست بزند اما بر اساس مصالح کشور و نیازی که ایران به مواد غنی شده داشت تصمیم گرفت این عبور از سقف ۳.۶۷ تا حداکثر ۴.۵درصد باشد که مورد نیاز سوخت راکتورهای برق قدرت است اما با ادامه بدعهدی و نقض برجام از سوی اروپا این امکان وجود دارد که این کشورها در آینده نه چندان دور در تامین سوخت راکتور تهران که از مواد غنی شده ۲۰درصد تولید می شود نیز اخلال کنند و همچون تجربه قبلی ، شرایط سختی را برای ایران در تولید رادیو داروهای حیاتی رقم بزنند . با این احتمال نه چندان بعید، ایران می تواند در گام پنجم غنی سازی خود را به ۲۰درصد برساند . این کار در عرض چند ساعت عملیاتی خواهد شد زیرا هم اکنون غنی سازی ۴.۵درصد در فردو جریان دارد و زیرساخت های تولید ۲۰درصد نیز مهیاست.
اجرانشدن پروتکل الحاقی
جمهوری اسلامی ایران از دی سال ۹۴ و با اجرایی شدن برجام بر اساس ماده ۶۴ این توافق بین المللی به اجرای داوطلبانه و موقت پروتکل الحاقی متعهد بوده و گزارش های آژانس بین المللی انرژی اتمی و حجم بالای بازرسی ها و دسترسی های بازرسان این آژانس به تاسیسات هسته ای ایران نیز موید این واقعیت است اما به نظر می رسد طرف مقابل آن چنان قدردان این اقدام ایران که باید در مدت زمان مشخصی با لغو همه تحریم های آمریکا حتی مواردی که در کنگره این کشور تصویب شده، پاسخ داده می شد تا در ایران نیز پیوستن به پروتکل الحاقی مصوب مجلس شود نبوده است. بنابراین در گام پنجم، عبور ایران از اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی نیز می تواند به گزینه ای مطلوب بدل شود هرچند این اقدام می تواند عملا به پایان برجام بینجامد و مسئولان سطح بالای کشور به ویژه هیئت عالی نظارت بر اجرای برجام باید در این خصوص تصمیم نهایی را به نفع کشور بگیرند.
تهدیدات اثری بر اراده ایران ندارد
در مجموع و با وجود صبر یک ساله جمهوری اسلامی ایران در قبال نقض برجام و اقدامات گام به گام این چند ماه ، پس از ۱۹ ماه از خروج آمریکا از برجام تهران امیدوار است گزینه معقول و منطقی اش یعنی رفع همه تحریم ها و اجرای کامل برجام از سوی همه طرف ها که یک بازی برد -برد را شکل می دهد عملی شود و هرگاه از کاهش تعهدات گفته، در کنارش بر بازگشت به برجام در صورت اجرای تعهدات طرف مقابل نیز سخن به میان آورده، بنابراین باید دید این بار و در این فرصت دو هفته ای اروپا و دیگر اعضای ۱+۴ به جز لفاظی های بی ثمر و تهدیداتی که اثری بر اراده جمهوری اسلامی ندارد، چه اقدام معقولی انجام می دهند.
