مژده افشار – پایگاه خبری دیدگاه برتر مدیریت
آشنایی با برخی از جاذبه های گردشگری استان یزد
شهرستان یزد در دره ای وسیع و خشک قرار دارد. این شهر بین رشته کوه های شیرکوه و خرانق محصور است و در حاشیه دشت های کویر لوت و در ارتفاع ۱۲۳۰ متری از سطح دریا قـرارگـرفته اسـت. یزد به علت قرار داشتن بر روی کمربند خشک جهانی دارای زمستان های سرد، نسبتاً مرطوب و تابستان های گرم، طولانی و خشک است. شهرستان یزد دارای دو بخش «مرکزی» و«زارچ»، چهار شهر و چهار دهستان است. به گزارش پایگاه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی این شهر یکی از کلان شهرهای ایران و چهارمین استان وسیع کشور است. یزد، اولین شهر خشت خام و دومین شهر تاریخی جهان است که به «شهر بادگیرها»، «دارالعباده»، «شهر دوچرخه ها»، «شهر شیرینی»، «شهر قنات و قنوت و قناعت» و غیره شهرت دارد. آب انبارها، کوچه ها، آسیاب ها، بافت معماری و تاریخی شهر یزد که از بارزترین نمونه های معماری خاص اقلیم های گرم و خشک در جهان است از اماکن دیدنی این شهر به شمار می رود.
علاوه بر صنایع دستی مشهور این شهر نظیر ترمه، دارایی، سفال، سرامیک، کاشی، فرش، گلیم، زیلو، شیرینی و آهنگری (چلنگری)، صنایع بزرگی هم چون فرش ستاره کویر یزد، فولاد آلیاژی، مجتمع صنعتی چادرملو، کارخانه فولاد نورد، کارخانه کابل و فیبر نوری، صنایع کاشی، سرامیک و موزائیک، صنایع غذایی، کارخانجات نساجی و معادن بزرگ اقتصاد این استان را شکل می دهند. صنعت زرگری یا طلاسازی در یزد از مهم ترین و مشهورترین صنایع یزد است و توان رقابت با ایتالیا را دارد. زبان مردم یزد فارسی با لهجه یزدی است. دین مردم یزد اسلام و مذهب شان شیعه جعفری است. اقليّت های مذهبی زرتشتی، یهودی و مسیحی نیز در این شهر زندگی می کنند.
مجموعه امیر چخماق
مجموعه امیرچخماق (امیرچقماق) یکی از شاخص ترین مجموعه های تاریخی شهر یزد، تقریباً در وسط بافت قدیمی شهر واقع شده و یکی از نقاط سوق الجیشی و مهم یزد است. این مجموعه ی با ارزش که نقطه ی تلاقی خیابان های اصلی شهر است شامل مسجد، تکیه، بقعه ستی فاطمه، بازارچه ی حاجی قنبر، آب انبار ستی فاطمه، نخل و آب انبار تکیه امیرچخماق می شود. مجموعه ی امیرچخماق از آثار قرن نهم هجری است که امیر جلال الدین چخماق از سرداران و امرای شاهرخ تیموری ( ۹۱۱- ۷۷۱ ه.ق،۱۵۰۶- ۱۳۷۰ م) هنگامی که به حکومت یزد رسید با همکاری همسر خود ستی فاطمه خاتون برای آبادانی شهر آن را بنیان نهاد. بانیان در شمال مسجد میدانی ایجاد کردند که هم اکنون پابرجاست و مرکز شهر یزد است.این میدان در عصر صفوی هم به همین نام شهرت داشت. در زمان شاه عباس برخی از این آثار احیاء شدند از جمله چهارسوقی که بر روی کاروانسرا ساخته شده است. اوایل قرن سیزدهم هجری میدان جلوی مسجد و سردر بازار تبدیل به حسینیه شده است. البته آنچه مسلم است در آن زمان این مکان نقش حسینیه را نداشته است چراکه ساخت چنین فضاهایی از زمان صفویه به بعد در ایران رواج پیدا کرد. این بنا به دستور امیرچخماق ساخته نشد ولی به نام امیرچخماق معروف شده است. بنای اصلی امیرچخماق به دلیل سردر رفیع و جلوخان جالب، گنبدی عظیم و صفه ای زیبا شهرت بسیاری دارد و امروز یکی از مؤلفه های شهر یزد محسوب می شود. این بنا با خشت خام ساخته شده و تزئینات و گچبری های زیبایی دارد.
موزه آب
یکی از ارزشمندترین آثار معماری و در حال حاضر موزه ای بی نظیر در دنیا، «موزه ی آب» در شهر یزد است. از ویژگیهای این موزه و بنای تاریخی، پنج طبقه بودن آن و گذشتن یک رشته کاریز صدها ساله از میان آن است. در پشت بام این خانه، چاهخانهای قرار دارد که به وسیله ی چرخ چاه از آن آب میکشیدند و آب انبار خانه را که در طبقه ی همکف قرار داشت پر میکردند. در حال حاضر در این موزه اشیاء تاریخی، از وسایل مرتبط با کندن کاریز نظیر ابزار و دستگاههای اندازهگیری حجم آب، وسایل تأمین روشنایی در قناتها، اسناد و مدارک خرید و فروش آب، کتابچه میرابها و اسناد پخش آب، ظروف نگهداری و حمل آب و بسیاری از لوازم و اشیای ارزشمند دیگر تا اسناد و مدارک برخی از قناتهای اصلی یزد نگهداری میشود. این ساختمان به درخواست یکی از بازرگانان عصر قاجاریه در سال ۱۲۶۶ خورشیدی ساخته شد. معماری شگفتآور این بنا از ساختارهای معماری اصیل و سنتی کویر پیروی می کند و الگوهای مردم داری و فرهنگ زندگی ساکنین آن در گذشته کاملاً در طرح و اجرای آن رعایت شده است. مصالح به کار رفته در این بنای تاریخی عمدتاً از خشت، گل، آجر، کاه، گچ و چوب است و گچبری های منحصر به فردی در سازه ی بنا به کار رفته است.
آتشکده یزد
آتشکده ی بهرام یزد یا همان آتشکده ورهرام یزد، یکی از اماکن مربوط به زرتشتیان، شامل ساختمان و باغ مشجری است که در قرون اخیر ساخته شده است. سال ساخت بنای آتشکده به دوران پهلوی اول مربوط است و طراحی آن از هنر و معماری هخامنشیان متأثر بوده است.
ساختمان اصلی در وسط حیاط و بر بلندی قرار دارد و درختان همیشه سبز سرو و کاج آن را احاطه کرده اند. حوضی مدور و بزرگ در محور ورودی بنا به آن زیبایی خاصی بخشیده است. زرتشتیان و گردشگران بنا به یک سنت قدیمی در این حوض سکه می اندازند. بر پیشانی عمارت نقش «فروهر» جلوه گر است. این عمارت به همّت زرتشتیان یزد و پارسیان هند در سال ۱۳۱۳ خورشیدی، تحت نظارت و سرپرستی«ارباب جمشید امانت» بنا شده است. در این محل آتش مقدسی که مورد احترام زرتشتیان است درون مجمر بزرگی از جنس برنز به مدت ۱۵۰۰ سال روشن نگه داشته شده است. شخصی که مسئول روشن نگه داشتن آتش مقدس است هیربد نامیده می شود. آتش در محفظه ای بلندتر از سطح زمین در اتاقی نسبتاً وسیع و دور از تابش خورشید قرار گرفته و اتاق هایی برای مراسم نیایش پیرامون آن طراحی شده است. برای ورود به این نیایشگاه مردان با کلاه سفید و زنان با روسری سفید و رنگ روشن بدون کفش باید وارد شوند و از پشت محفظه ی شیشه ای به تماشای این آتش مقدس بپردازند.
باغ های ایرانی
چهار عنصر اصلی در آیین زرتشت یعنی آسمان، زمین، آب و گیاهان در طراحی سبک منحصر به فرد معماری باغ های ایرانی نقشی اساسی ایفا می کنند. این عناصر به نحوی می کوشند تصویری از باغ بهشت را، که در الگوی باغ ایرانی آسمان را به زمین آورده یا به عبارتی زمین را به آسمان برده است، القا کنند. باغ ایرانی به عنوان نمونه ی بارز فرهنگ ایرانی در جهان دارای سه ساختار و طراحی منحصر به فرد است. نخستین ساختار آن این است که در مسیر عبور جوی آب قرار دارد. دوم اینکه در میان دیوارهای بلند محصور است و سومین ساختار مربوط به داخل این باغ است که در آن عمارت تابستانی و استخر آب قرار دارد. نه باغ ایرانی ثبت شده در یونسکو عبارتند از: ۱) باغ پاسارگاد شیراز به عنوان مادر باغ های ایرانی در قرن ششم پیش از میلاد و مربوط به دوران کوروش کبیر هخامنشی ۲) باغ ارم شیراز در دوره ی سلجوقیان و عمارت آن مربوط به دوران قاجار ۳) باغ چهل ستون اصفهان، باغ سلطنتی، دوره ی صفوی ۴) باغ فین کاشان، دوران صفوی ۵) باغ ماهان کرمان مربوط به اواخر دوره ی قاجار ۶) باغ اکبریه ی بیرجند، اواخر دوره ی زندیه و اوایل دوره ی قاجاریه ۷) باغ دولت آباد یزد در اواخر دوره ی افشاریه ۸) باغ پهلوان پور مهریز یزد، اواخر دوره ی قاجار ۹) باغ عباس آباد بهشهر، مربوط به دوران صفوی.
