خبرنگار: سمیرا خاتمی
فریاد آب و هوا بر سر زمینی ها:
حال زمین خوب نیست به فکر زمین باشید
- افزایش سطح آگاهی عمومی از مخاطرات طبیعی
- پیگیری جدی از راه های مقابله با فرونشست زمین
- بهره‌برداری بیش از حد از منابع آب زیر زمینی، پائین رفتن سطح آب و افت سطح آب‌های زیر زمینی علل اصلی فرونشست زمین است
- باید دور کشور خط قرمز بکشیم تا دیگر برداشت آب نشود!
- ۹۰ درصد دشت‌های کشور از حالت تعادل خارج شده است
- کل آب خزر را هم به تهران بیاوریم؛ مشکل فرونشست حل نمیشود
به گزارش خبرنگار دیدگاه برتر مدیریت ، نشست تخصصی”فرونشست زمین را با محوریت پایش و پهنه‌بندی مخاطرات” در سازمان نقشه برداری کشور با همکاری سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی برگزار شد. در این نشست تخصصی پیرامون موضوعات «پدیده شناسی فرونشست، پایش و مخاطرات آن»، «سازوکار فرونشست»، «پهنه‌بندی خطر فرونشست» و «تجربیات جهانی و نگاهی به آینده» پرداخته شد.
مسعود شفیعی رییس سازمان نقشه برداری کشور در نشست تخصصی فرونشست (پدیده شناسی، پایش و پهنه‌بندی خطر) تصریح کرد: در خصوص مخاطرات طبیعی نشست‌های زیادی برگزار شده اما به اینکه دستگاه‌ها چگونه با همکاری بین بخشی با آن مقابله کنند، کمتر اشاره شده است.
وی ادامه داد: نیاز است در مورد مخاطرات طبیعی همکاری بین سازمانی به خصوص در مورد پدیده فرونشست گسترش یابد.
شفیعی عنوان کرد: فرونشست مسئله‌ای فراگیر است و باید راههای مقابله و پیشگیری آن را جدی‌تر بدانیم. در این زمینه علاوه بر راهکارهای علمی نیاز است همکاری‌های بین دستگاهی نیز افزایش پیدا کند.
رییس سازمان نقشه برداری اظهار داشت: در زمینه مخاطرات طبیعی همکاری بخشی عمومی و استفاده از ظرفیت های عمومی و اجتماعی نیز بهترین راه در حوزه مخاطرات طبیعی است، در نتیجه باید سطح آگاهی‌های عمومی بالا رود.
علیرضا شهیدی رییس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور پیرامون نشست تخصصی فرونشست (پدیده شناسی، پایش و پهنه بندی خطر) اظهار داشت: تولید اطلاعات پایه در بحث‌های زمین شناسی و اکتشافات در خصوص مخاطرات ایران با توجه به موقعیت زمین شناسی ایران در حوزه کاری سازمان زمین شناسی است.
وی ادامه داد: از ۴۳ مخاطره شناسایی شده در جهان، ۳۴ مورد در ایران اتفاق می‌افتد و سازمان وظیفه دارد این مخاطرات را مثل سیل، زلزله، بحران آب و گرد و غبار شناسایی کند.
شهیدی اظهار داشت: مردم کمتر با واژه فرونشست آشنایی دارند در حالی که در سال‌های اخیر زلزله خاموش در حال اتفاق است. به طوری که اگر ساختمان، سد و یا جاده‌ای با ۷ ریشتر زلزله تخریب شود به دلیل اتفاق فرونشست در پایه‌های سازه با ۴ ریشتر زلزله نیز تخریب می‌شود زیرا فرونشست پایه فونداسیون را تضعیف می‌کند.
به گفته وی، سال ٧٧ اولین فروچاله در کرمان رخ داد. سال ٨٣ در همدان شاهد فروچاله بودیم. در همان سال در ادامه گزارش سازمان نقشه برداری کشور که درباره جنوب غربی تهران، اعلام خطر کرد؛ سازمان زمین شناسی نیز وارد بررسی جزئیات موضوع شد.
وی به روزی یک میلیمتر فرونشست در برخی مناطق اشاره کرد و گفت: ایران در کمربند خشکی اقلیم قرار دارد و لازم است مدیریت مصرف آب را بهینه کنیم.
رییس سازمان زمین شناسی عنوان کرد: با استفاده زیاد از آب آبخوان‌ها ذرات خاک نیز غیر قابل نفوذ شده و حوزه‌های آبخوان کشور نیز خشک می‌شود.
شهیدی اظهار داشت: در سال ۹۸ و در هفته مخاطرات طبیعی ۵ اطلس نقشه توسط سازمان زمین شناسی تولید شده که یکی از آنها به طور تخصصی به فرونشست و مخاطرات آنها و میزان فرونشست دشت‌ها پرداخته است.
رییس سازمان زمین شناسی اظهار داشت: با توجه به اعلام جهانی اگر دشتی ۴ میلیمتر فرونشست داشته باشد، مخاطره است و این در حالی است که بیشتر دشت‌های ایران روزی ۱ میلیمتر فرونشست دارند که آمار بسیار نگران کننده‌ای است.
محمد فرید لطیفی معاون امور آمادگی و مقابله سازمان مدیریت بحران کشور در اینباره گفت: گزارش‌های دریافتی ما در سازمان مدیریت بحران حاکی از افزایش نرخ فرونشست در کل کشور است. ما نگران اتوبان‌ها و بزرگ راههای کشور هستیم که یکباره چاله بزرگی رخ ندهد و ماشین ها سرنگون نشوند!
وی با بیان اینکه فرصت تصمیم و اقدام است؛ از لزوم اقداماتی عاجل برای مقابله با فرونشست صورت بگیرد. متاسفانه وزارت جهادکشاورزی در این زمینه به موقع عمل نکرده و حوضچههای زیرزمینی و آبخیزها از بین رفتهاند. به گفته وی، حلقه مفقوده در مدیریت فرونشست، در حوزه کشاورزی و مدیریت منابع آب است.
لطیفی ادامه داد: ٤١٣ میلیارد مترمکعب آب در کشور داریم که ٧٠ درصد آن تبخیر می‌شود! برای این تبخیر چه اقدامی باید صورت بگیرد و چطور میتوان آن را کاهش داد؟ مگر سد زیرزمینی نداریم؟ چرا آب را در زیر زمین ذخیره نمیکنیم؟
عبدالله فاضلی مدیرکل دفتر حفاظت و بهره برداری منابع آب زیرزمینی وزارت نیرو با بیان اینکه بیشتر فروچاله‌ها در سطح دشت‌ها اتفاق افتاده است، افزود: فرو نشست زمین بر اثر بهره‌برداری بیش از حد از منابع آب زیر زمینی، پائین رفتن سطح آب و افت سطح آب‌های زیر زمینی در داخل آبخوان‌ها اتفاق می‌افتد و در واقع خالی شدن فضای تشکیل‌دهنده میان ذرات آبرفت از آب است که موجب می‌شود فشار بین منفذی برداشته شود و ذرات متراکم شده و فرو نشست رخ دهد.
وی بیان داشت: ۴۱۰ دشت کشور، دشت ممنوعه هستند و نباید از آنها آب برداشت کرد. وضع دیگر دشت‌های کشور هم بهتر نیست.
به گفته وی، دور کل کشور باید خط قرمز بکشیم. چون از هیچ دشت کشور حتی در پر بارشترین نقاط کشور نمیتوان برداشت آب داشت!
فاضلی افزود: در گذشته سیاستهای غلطی در توسعه کشاورزی داشتهایم که غلط بوده و هجوم زیادی به منابع آب زیرزمینی شده است.
فاضلی از برداشتهای بیرویه از آب‌های زیرزمینی در عرصه کشاورزی یاد کرد؛ بهگونهای که چاههای برقی آب، گاهی در کل ۲۴ ساعت، اصلا خاموش نمیشوند! با این روند پیش برویم نصف دشت‌های کشور، خشک و خالی از سکنه خواهند شد.
مهدی معتق عضو هیات علمی مرکز تحقیقات علوم زمین آلمان GFZ و استاد دانشگاه هانوفر که به صورت ویدئو کنفرانسی در نشست تخصصی “فرونشست زمین با محوریت پایش و پهنه‌بندی مخاطرات” حضور یافته بود؛ گفت: آمریکا، چین، هند، مکزیک و عربستان بیشترین برداشت بی رویه از آب‌های زیرزمینی را دارند. در این فضا طرحهایی مثل انتقال آب خزر به دریای عمان مطرح می‌شود که کارایی لازم را ندارند.
وی با اشاره به اینکه قبلا با چاههای ٥٠-٤٠ متری میشد از زمین آب برداشت کرد اما در حال حاضر چاههای ٣٥٠ متری در کرمان و دشت‌های پستهکاری حفر شده است؛ در این باره هشدار داد و گفت: در تهران و شمال شرق کشور با فرونشست ۳۰ سانتیمتری در سال روبرو هستیم و کمربند فرونشست از کرج، تهران، ورامین و ساوه میگذرد. این مسیر خط راه آهن و فرودگاه را هم در خطر قرار داده است.
به گفته وی، فرودگاه بین المللی تهران با فرونشست سالانه ۵ سانتیمتر روبرو است. اگر کل دریای خزر را هم به آبخوان‌های تهران بریزیم، بی فایده خواهد بود؛ چرا خاک این شهر دیگر قابل احیا نیست!
