به گزارش پایگاه خبری فرهنگ آفرینان به نقل از ایرنا، گیلان با جاذبه‌های تاریخی، طعم‌های لذیذ و طبیعت بکر خود به یکی از مقاصد گردشگری محبوب تبدیل شده است. امروز، شهرت جاذبه‌های شهرستان فومن در غرب استان، از جمله ماسوله و قلعه رودخان، به مرزهای ملی و بین‌المللی رسیده و با معماری پلکانی‌اش گردشگران را به سوی تاریخ، طعم و طبیعت دعوت می‌کند. فومن زادگاه شخصیت‌های بزرگی چون آیت‌الله بهجت فومنی، کیومرث صابری (گل آقا) و شیون فومنی (شاعر) است و دارای دو بخش سردار جنگل و بخش مرکزی و شش دهستان آلیان، سردار جنگل، گشت، گوراب‌پس، لولمان و رودپیش می‌باشد. مرکز این شهرستان فومن است و از شرق ۲۷ کیلومتر تا رشت، از شمال به شهرستان‌های ماسال و صومعه‌سرا، از جنوب به شهرستان‌های طارم و شفت و از غرب به شهرستان خلخال در استان اردبیل همسایه است.
فومن در ناحیهٔ جلگه‌ای گیلان واقع شده و در میان باغ‌ها، جنگل‌ها، کوه‌ها و شالیزارها محصور است. برای رسیدن به این شهر که به “شهر مجسمه‌ها” معروف است، باید از رشت به سمت غرب حرکت کرده و جاده‌ای پر از درختان سپیدار را طی کنید. زیبایی‌های این شهر شامل درختان چنار فراوان در خیابان‌ها و جاذبه‌های تاریخی-گردشگری مانند ماسوله و قلعه رودخان است. قلعه رودخان یکی از شگفت‌انگیزترین بناهای نظامی ایران به شمار می‌رود و در ۲۳ کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن و در میان جنگل‌های سرسبز واقع شده است. این بنا نمادی از تلاش گیلانیان برای حفاظت از سرزمین خود است و در ارتفاع ۶۸۷ تا ۷۷۸ متری از سطح دریا قرار دارد.
این اثر تاریخی-طبیعی احتمالاً در دوره خاندان اسحقی (مقارن با سلجوقیان) ساخته شده است، هرچند برخی پژوهشگران آن را به پیش از اسلام نسبت می‌دهند. قدیمی‌ترین سند مربوط به این قلعه، کتیبه‌ای سنگی است که تاریخ تجدید بنای آن را بین سال‌های ۹۱۸ تا ۹۲۱ هجری قمری ذکر می‌کند. در دوره حکومت زندیه، هدایت‌الله خان فومنی، حاکم فومن، این دژ را تعمیر و توپ‌هایی برای دفاع در آن نصب کرد. این دژ نظامی به نام‌های دیگری چون قلعه حسامی، قلعه هزار پله و قلعه سگسگال نیز شناخته می‌شود. طول باروی قلعه ۱۵۰۰ متر و ارتفاع آن بین پنج تا ۱۲ متر متغیر است و با مصالح سنگ، آجر و ملاط آهکی ساخته شده است. این اثر ملی به شماره ۱۵۴۶ و در تاریخ سی‌ام مردادماه ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه رودخان از دو بخش ارگ و قورخانه تشکیل شده است. ارگ در قسمت غربی بنا در دو طبقه واقع شده و جنس آن از آجر است. قراول‌خانه‌ها در قسمت شرقی نیز در دو طبقه با نورگیرها و روزنه‌های متعدد قرار دارد. در بخش شرقی قلعه دوازده ورودی، زندان، در اضطراری، حمام و آبریزگاه وجود دارد. بخش غربی نیز شامل ۱۲ ورودی، چشمه، حوض، آب‌انبار، سردخانه، حمام و آبریزگاه شاه‌نشین و چند واحد مسکونی است که با برج و بارو محصور شده‌اند. قدمت این بنا به دوره ساسانیان برمی‌گردد و دارای حدود ۹۳۵ پله اصلی است. مسیر پیاده‌روی قلعه تقریباً ۱.۵ کیلومتر در دل جنگل‌های هیرکانی است و به ارگ قورخانه دژ می‌رسد. بخش شاه‌نشین ارگ نیز در مرتفع‌ترین نقطه و در قسمت غربی قلعه قرار دارد.
چهل برج دیده‌بانی دور تا دور قلعه را احاطه کرده‌اند که اتاق‌های هشت‌ضلعی آن با طاق‌های گنبدی پوشانده شده است. در طول تاریخ، هیچ دشمنی نتوانسته به این قلعه نفوذ کند. ویژگی‌های زمین‌شناسی قلعه رودخان در منطقه‌ای بنا شده که در تقسیم‌بندی زمین‌شناسی به مجموعه گشت شهرت دارد و احتمال وجود ذخایر آهن در این منطقه بالا است. افسانه‌ها حاکی از آن است که به دلیل موقعیت استراتژیک، این قلعه هرگز توسط دشمن فتح نشده است. در پایین قلعه بازارچه‌ها، رستوران‌های محلی و پارکینگ اختصاصی وجود دارد و امکان کمپینگ و چادر زدن در محوطه‌هایی مانند دره فوشه فراهم است.
مسیر صعود به قلعه مملو از درختانی نظیر راش، ممرز، بلوط و توسکا است و این منطقه زیستگاه حیواناتی مانند خوک وحشی، گوزن، شغال و پرندگان جنگلی است. وجود رودخانه و جنگل‌های انبوه باعث شده که این قلعه موقعیت دفاعی و نظامی فوق‌العاده‌ای داشته باشد. مصالح به کار رفته در ساختمان‌ها و نوع معماری قلعه رودخان، شامل آجر، سنگ، چوب، ملات، ساروج و آهک، از دلایل اهمیت نظامی این دژ است. پله‌های قلعه رودخان در ارتفاع بالایی قرار دارند و برای رسیدن به آن باید از پله‌های زیادی عبور کنید. با رسیدن به بالای قلعه، زیبایی‌های اطراف شما را شگفت‌زده خواهد کرد.
بازارچه‌ای در ابتدای مسیر منتهی به این بنای تاریخی تازه تأسیس شده است تا بازدیدکنندگان سوغاتی‌های محلی را به یادگار ببرند. در این بازارچه وسایل تزئینی و سوغاتی‌های منحصر به فردی از قبیل انواع نان و کلوچه‌های محلی و صنایع دستی به فروش می‌رسد. عروسک‌های بافتنی، ترشیجات محلی، لواشک، رب انار و شیرینی‌های سنتی از دیگر سوغاتی‌هایی هستند که در این بازار عرضه می‌شود. آبشار دوقلوی گشت رودخان، که به آبشار مایَه‌وَزَن نیز شهرت دارد، یکی دیگر از جاذبه‌های اطراف قلعه است و در روستای گشت رودخان واقع شده است. ریزش آب از دو مسیر عمود بر هم بر روی صخره‌های خزه‌گرفته، صحنه‌ای بکر و سرسبز ایجاد کرده است.
آبشار ملاحسن در روستای فوشه نیز از دیگر نقاط دیدنی اطراف قلعه رودخان است که برای رسیدن به آن باید از فومن به قلعه رودخان رفته و سپس به روستای زیبای فوشه بروید. مفاهیم گردشگری در دنیای امروز عمق یافته و گیلان با جاذبه‌های بی‌نظیرش به مقصدی ایده‌آل برای سفر تبدیل شده است. به همین دلیل، ایرنا گیلان در تلاش است تا با مجموعه گزارش‌هایی تحت عنوان «در مسیر باران، آشنایی با جاذبه‌های گیلان» آگاهی عمومی را در مورد نقش گردشگری در جامعه جهانی افزایش دهد. قلعه رودخان به عنوان یکی از نمادهای معروف استان گیلان، با محیط جنگلی و آبشارهای زیبا، به یکی از مقاصد دیدنی این استان و کشور تبدیل شده است.
