✍️ شاهین کمیلی اصل – پایگاه خبری فرهنگ آفرینان
آیین گرامیداشت روز سینما با میزبانی خانه سینما در محوطه باز موزه سینما برگزار گردید.
به گزارش پایگاه خبری فرهنگ آفرینان، یکی از بخش های اصلی این برنامه اجرای موسیقی فیلم های تاریخ سینمای ایران به سرپرستی سینا ذکایی بود. در این مراسم موسیقی فیلم «از کرخه تا راین»، «هزار دستان»، «رضا موتوری»، «خداحافط رفیق»، «سلطان قلب‌ها»، «طوقی»، «قصر» و… به همراه تصاویر نابی از فیلم‌های تاریخ ساز سینمای ایران برای حضار نمایش داده شد. منصور ضابطیان مجری برنامه و محمد صوفی نیز کارگردانی این مراسم را به عهده داشتند.
در ابتدای این رویداد؛ همایون اسعدیان مدیرعامل خانه سینما گفت: «به نمایندگی از خانه سینما، جامعه اصناف سینمای ایران به شما خوش آمد می گویم و متاسفم که به دلیل محدودیت زمان و مکان نتوانستیم درخدمت همه عزیزان همکارمان باشیم. این یک جشن نیست. امشب بزرگداشت سینمای ملی ایران است. بزرگداشت ستایش قصه های ماندگار ما است.»
او افزود: «این یک جمله تکراری است که می گوییم حالمان خوب نیست. بله حالمان بد است و تکرارش هم خسته کننده است. امیدوارم بتوانیم به زودی با دل های شاد، جشن بزرگ سینمای ایران را کنار همه همکاران مان برگزار کنیم. سینمای ایران، مستند، فیلم کوتاه، انیمشین درتمام این سالها همراه مردم بوده است. در غم هاشان گریسته و در شادی آنها خندیده است. درهشت سال دفاع مقدس در سنگرها حضور داشته. این سینما، سینمای مردم است و سینمای مردم خواهد ماند. بزرگان این سینما همواره دغدغه این آب و خاک را داشتند. همچون زنگ خطری به مسئولان هشدار دادند، اما این سینما همواره با برچسب سیاه نمایی رو به رو شده است. بزرگان این سینما، داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی، ناصر تقوایی، بهرام بیضایی، بهمن فرمان آرا، رخشان بنی اعتماد، کیانوش عیاری، مجید مجیدی، احمد رضادرویش، کمال تبریزی، رضا میرکریمی، دلسوزترین دلسوزان این آب و خاک هستند و من اگر جایی افتخاری در زندگی داشته باشم، افتخار می کنم که عضو کوچکی از این سینما هستم. متاسفانه ما همیشه به گذشته نگاه می کنیم و حسرت و غم گذشته را داریم. اما جهان به سرعت درحرکت است و رو به آینده هستیم و باید دریچه ای نو بگشاییم.»
مدیر عامل خانه سینما اظهار داشت «طی۱۲ روز بیش از هزارتن از عزیزان مان را از دست دادیم. مرد، زن، کودک، پیر و جوان. به روح پرفتوح همه این شهیدان درود می فرستم. در این۱۲ روز ظاهرا همه شوکه شدند از متجاوزان گرفته تا مسئولان و حتی مردم. مردم که وظیفه اخلاقی -تاریخی شان را انجام دادند، اما مسئولان چطور؟ اگر در بر همان پاشنه بچرخد، شاید طور دیگری شوکه شویم. درتاریخ از این۱۲ روز اینگونه یاد خواهد شد. مردمی که با تمام نارضایتی ها، بغض های خفته درگلو، دلتنگی ها و مصائبی که داشتند، مردانه ایستادند»
رضا کیانیان، بازیگر ارزشمند سینمای ایران دیگر سخنران این مراسم بود که در صحبت های کوتاهی و با خوانش شعری از احمد شاملو، بیان کرد: «دهانت را می بویند مبادا گفته باشی دوستت دارم. دلت را می بویند. روزگار غریبی است نازنین و عشق را تیرک راه بند تازیانه می زنند. اما مگر می شود عشق را دربند کرد؟ سینمای ایران چهل سال بیشتر است که برشانه های زخمی عشق مرهم می گذارد و به سودای آن روزی است که دیگر عشق را، نور را، شور را و خدا را در پستوی خانه پنهان نکنیم.»
حامد بهداد بازیگر سینما گفت: «زمانی که جریانات سال ۱۴۰۱ رخ داد، وزیر وقت از هنرمندان خواست مردم را به آرامش دعوت کنند و این از نظر من توهین بود، چون مردم را جلوتر می‌دیدم. این کار ما را مقابل مردم قرارمی‌داد. من این همه تفرقه و جدایی را باورم نمی‌شد و کلمه خودی و ناخودی را هم دیدم. به همین دلیل اعتراض کردم و الان هم به خانه سینما میگویم که دست ما در دست هم باشد و یک صدا داشته باشیم که آن هم صدای مردم است.»
حامد بهداد افزود: «سینمای ایران در طول حیات خود همچون دیده بانی بیدار عرصه‌های حیات اجتماعی خود را رصد کرده و کوشیده است تا آسیب‌های خطر را بدون بیم از برچسب زنی ها مرسوم و سیاه‌نمایی شناسایی کند و نسبت به تبعیض، فساد، نقض قوانین، جنس دوم شمردن زنان، دوگانه سازی از ایران و اسلام هشدار داده است. شاید گوش شنوایی باشد.»
در ادامه با حضور شبنم مقدمی، پژمان بازغی و علی دهکردی از ستاره اسکندری تقدیر شد.
ستاره اسکندری در این مراسم گفت: «دل همه ما برای سینمای متفکر و مستقل تنگ شده است. من هیچ کاری نکردم. متاسفانه تاریخ سینمای این کشور بعد از اینکه حذف می کند به آن افتخار می کند و متاسفم که ترانه علیدوستی، باران کوثری، هنگامه قاضیانی، پانته‌آ بهرام و..نیستند و این حسرتی است که سالها بعد در روز ملی سینما بار دیگر بخش هایی از فیلم بچه ها را نمایش دهیم و حسرت بخوریم.
مثل نبودن ناصر ملک مطیعی، بهروز وثوقی و هزاران ستاره‌ای که ما حذفشان کردیم و بعدها به آنها افتخار کردیم.»
در ادامه پژمان بازغی هم در این بخش از رامبد جوان و شهاب حسینی برای همراهی در این مسیر یاد کرد.
کمال تبریزی کارگردان سینما نیز اظهار داشت:
«یاد روزگاری افتادم که عده‌ای می‌خواستند درخانه سینما را ببندند و همگرایی و همدلی مانع این اتفاق شد. این همدلی همواره میان اهالی سینما وجود داشته و باقی خواهد ماند. من این امید را دارم که هرچه جلوتر برویم بیشتر قدر و منزلت سینما دانسته شود. سینمای ایران حماسه‌سرای دفاع مقدس این سرزمین مقابل دشمنان بوده است. سینه سینمای ایران پر از رشادت مردانی است که مرگ با عزت در میدان را به ذلت زندگی زیر یوق دشمن ترجیح دادند.»
در ادامه مراسم بخش‌هایی از فیلم «صدای هند رجب» پخش شد و ضابطیان از حاضران خواست که به احترام مردم غزه، هموطنانی که در جنگ ۱۲ روزه جان خود را از دست دادند و تمام مظلومان جهان یک دقیقه بایستند و سکوت کنند.
در ادامه، با حضور رائد فریدزاده، منوچهر شاهسواری و محمدمهدی عسگرپور از پرویز پرستویی بازیگر سینما تجلیل شد. رائد فریدزاده (رئیس سازمان سینمایی) در این بخش عنوان کرد: «روز سینما بر همه شما و ملت ایران مبارک باشد. شنیدن یک فضیلت است و امیدوارم همه ما صاحب این فضیلت شویم.»
پرستویی سپس روی صحنه آمد و گفت: «سلام برسینما، سلام و دو صد سلام بر خانواده محترم سینما، روز ملی سینما بر همه شما خانواده سینمامبارک. سخنانی که می‌خواهم قرائت کنم سه بخش دارد: نخست، عرض ارادت و سلام به سینما و خانواده بزرگ آن، دوم، تشکر از همایون اسعدیان و مجموعه خانه سینما و سوم، یک توصیه به عنوان عضو کوچک خانه سینما به برخی ازهمکاران سینماگر دارم.»
این بازیگر با اشاره به جای خالی تنوع تولید آثار فرهنگی ادامه داد: «از ابتدای این مجلس شاهد بودیم که فیلم‌هایی نمایش داده شد که متاسفانه امروز کمتر شاهد تولید و پخش آنها هستیم. این اشاره‌ای است به عزیزانی که به هر دلیلی از خانواده سینما فاصله گرفته‌اند. از آنها خواهش می‌کنم که به یاد بیاورند که سینما و هنر باید همواره با مردم باشد. ما باید از مردم و برای مردم فیلم بسازیم و قدر جایگاه مردم را در سینما بدانیم.»
پرویز پرستویی در ادامه ضمن قدردانی از برگزاری این مراسم گفت: «از برگزارکنندگان این مراسم صمیمانه سپاسگزارم که در روز ملی سینما این افتخار نصیب من شد. این مراسم نه تنها برای من یک افتخار است بلکه یک یادآوری‌ست که سینما صرفاً تصویر و قصه نیست، بلکه آیینه‌ای است که مردم در آن خود را می‌بینند. آرزو دارم که فیلم‌های ما نه تنها در جهت سرگرمی، بلکه در حفظ احترام به شعور مخاطب نیز نقش‌آفرین باشد. اگر قدم‌های کوچک اجتماعی توانسته‌اند ذره‌ای شادی و آرامش به دل‌های خسته مردم محروم مناطق سرزمین ما ببخشد که حتی با سیلی هم نمی‌توانند صورت رنج کشیده خود را سرخ کنند، برای من افتخار بزرگی است.»
وی ادامه داد: «باور دارم که هنر و سینما زمانی ارزش پیدا می‌کند که درکنار مردم و برای مردم باشد. امیدوارم سینمای ما، همچون مردم شریف و بزرگش، همیشه چراغش روشن و امیدآفرین باقی بماند. همانطور که ستاره اسکندری عزیز اشاره کردند، هنرمند دشمن نیست و جای هنرمند در بند نیست. امیدوارم که همه هنرمندان در آزادی و در کنار مردم باشند، چرا که سینما باید در کنار مردم و برای مردم باشد.»
این بازیگر ادامه داد: «امیدوارم که همیشه شاهد فعالیت‌های موثر در عرصه هنر و فرهنگ کشورمان باشیم. در این راستا، از آقای ربیعی که در اینجا حضوردارند، خواستم تا نکته‌ای را به ایشان بگویم. برای مدت شش سال است که با رسول خادم در مناطق محروم کشور، به‌ویژه در سیستان و بلوچستان و خراسان رضوی، فعالیت‌های انسان‌دوستانه‌ای انجام داده‌ایم. در این مناطق، مردم با مشکلات زیادی مواجه‌اند. حتی در برخی از این مناطق، رادیو، تلویزیون، برق یا رسانه‌های ارتباطی به‌طور رسمی وجود ندارد.»
این هنرمند با اشاره به وجود محرومیت‌ها در برخی از استان‌ها گفت: «ما درکشوری زندگی می‌کنیم که از نظر منابع طبیعی و ثروت‌های زیرزمینی در وضعیت بسیار خوبی قرار داریم، اما همچنان درگوشه و کنار آن، افرادی زندگی می‌کنند که از این امکانات بهره‌ای ندارند. امیدوارم مسئولین به این مردم نگاه ویژه‌ای داشته باشند و به رفع مشکلاتشان کمک کنند.»
پرستویی در پایان گفت: «از آقای همایون اسعدیان عزیز سپاسگزارم که یادآوری کردند سینمای ایران چه جایگاهی داشته و امیدوارم که با همان دست و نگاه، سینما را پیش ببریم و در کنار هم، به‌عنوان خانواده‌ای بزرگ، همچنان در خدمت مردم باشیم و من این هدیه را تقدیم می‌کنم به حسن پورشیرازی که برای فیلم«پیر پسر»رنج بسیاری کشیده است.»
آزاده صمدی، بازیگر سینما نیز در این مراسم گفت:«امروز روزملی سینما است، اما سینمای ما مدت‌ها است که دلگیر، مهجور و غمگین به نظر می‌رسد. شاید از زمانی که سری‌سازی‌های سطحی و مبتذل جای سینمای اندیشمندانه را گرفته، یا شاید به این دلیل که سیاست بیشتر از هنر به سینما وارد شده است. ما همچون وطن عزیزمان، تنها یک سینما داریم. افسوس که پوچی جهان در آن نفوذ کرده است.»
او تصریح کرد: «ایران من، سالها است که نام تو، یاد تو، یادگاران تو، کوه‌ها و دره‌ها، دشت‌ها و دریاها، کویرها و جنگل تو، قاب‌های من را روشن کرده است و هر شب بر بالش ماهت سرمی‌گذاریم. ایران من، در هر قاب، در هر فریم، در هر پرده سینما، حضورت جاودان است.»
فرهاد توحیدی، نویسنده سینما و مشاور فرهنگی با حضور روی صحنه گفت: « طفلی به نامِ شادی، دیری‌ست گم شده‌ست، با چشم‌های روشنِ برّاق، با گیسویی بلند، به بالای آرزو، هر کس ازو نشانی دارد،، ما را کُنَد خبر، این هم نشانِ ما: یک‌سو، خلیج فارس، سویِ دگر، خزر. سینمای ایران در پی این گمشدگی است، در جستجوی آن. دست می‌افشانند، پا می‌کوبند، سرود و ترانه می‌خوانند. شاید این طفل گمشده از میان هزاران تویی که در آن زندانی است، آوایی سر کند و ما را خود بخواند. بخواند، بخواند…»
بهرام عظیمی کارگردان و انیمیشن‌ساز نیز با حضور روی صحنه گفت: «استاد اسفندیار احمدیه، پدر انیمیشن ایران، متولد ۱۳۰۷ بودند. اگر امروز زنده بودند، ۹۷ ساله می‌شدند. انیمیشن ایران به ایشان مدیون است. ما نوه‌ها، نتیجه‌ها، نبیره‌ها و حتی کسانی که ایشان را ندیده‌اند، به نوعی از میراث ایشان بهره‌مند هستیم و چقدر افتخارآمیز است که دو سال پیش، در سال ۲۰۲۳، انیمیشن کوتاه «یونیفرم» ما جزو پنج کاندیداسکار قرار گرفت. در سال ۲۰۲۵ هم، همانطور که همگان می‌دانند، انیمیشن «در سایه سرو» موفق به کسب اسکارشد، که این افتخار بزرگی است.» او با یادی از اسفندیار احمدیه ادامه داد: «به افتخار استاد اسفندیاراحمدیه، نوآوری‌ها و نبوغ ایشان که امروز جایزه‌ها را درو می‌کنند، این دستاوردها را ارج می‌نهیم. از خطوط ساده کودکی، جهانی تازه زاده می‌شود. سینمای انیمیشن ایران با رنگ‌ها و خیال‌ها، قصه‌هایی می‌آفریند که مرزها را می‌شکند و دل‌هارا به پرواز می‌برد. در این جهان بی‌مرز، هر تصویر ساده پلی است به رویا و معنا.»
امیرشهاب رضویان کارگردان و فیلمنامه نویس با حضور روی صحنه وخطاب به مدیران سینمایی گفت: «اگر شما ادعا دارید که می‌خواهید سینمایی که سالها پیش آغاز شده را احیا کنید، باید بدانید که این کار به سادگی امکان‌پذیر نیست. سینماهایی که از گذشته وجود داشته‌اند، نه تنها بخشی از تاریخ این هنر هستند بلکه بخشی از معماری فرهنگی ما به حساب می‌آیند. احیای آنها به زمان و تلاش زیادی نیاز دارد.»
او ادامه داد: «در حال حاضر، سینمای کوتاه ایران سالانه حدود ۵ هزار فیلم تولید می‌کند که بسیاری از آنها حتی تحت حمایت دولت قرار نمی‌گیرند. این فیلم‌ها اغلب توسط جوانان و فیلمسازان باسرمایه‌گذاری شخصی ساخته می‌شوند. به نظر من، این فیلم‌ها آینه‌ای بسیار صادق از جامعه ایران هستند. چون این آثار بدون هیچ فیلتر یا محدودیتی، واقعیت‌های اجتماعی را به نمایش می‌گذارند. در مقایسه با فیلم‌های بلند، فیلم‌های کوتاه و مستند می‌توانند داده‌های زیادی برای تحلیل و مطالعه جامعه ایران ارائه دهند.»
این فیلمنامه‌نویس در پایان گفت: «ما همچنین یک آکادمی فیلم کوتاه داریم. زمانی که جشن سینمای ایران تعطیل شده بود، آکادمی فیلم کوتاه خود جشنواره‌ای را برگزار می‌کرد. در حال حاضر این جشنواره ۱۵ دوره برگزار کرده است و همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد.»
رضویان در پایان بیان کرد: «سینمای کوتاه ایران گاهی در مدت زمان چند دقیقه، عمقی را ارائه می‌دهد که در یک عمر تجربه نمی‌توان به دست آورد. اینجا خانه کشف‌ها و تجربیات جدید است. جایی که آینده سینمای ایران قد می‌کشد. سینمای کوتاه مانند شعری فشرده است که می‌تواند آینه‌ای از ملت و فرهنگ ما باشد.»
در پایان شهرام درخشان نویسنده، کارگردان و تهیه کننده آثار مستند روی صحنه آمد و گفت: «بیش از یک قرن است که سینمای ایران از همان آغازین روزهای خود، زندگی را روایت کرده است؛ آدم‌ها، بودن‌ها و نبودن‌هایشان، اشک‌ها و خنده‌هایشان. ما خاک، آب و آتش را در قاب‌های سینما به نمایش گذاشتیم. هیچ‌گاه ناظران خاموش نبوده‌ایم. گاهی با شاعرانگی سخن گفته‌ایم، گاهی با خشم و اعتراض، و گاهی صدایمان کمترشنیده شده است، اما در تمام این سالها، ما همیشه راوی ایران بوده‌ایم.»
در انتهای مراسم از فاطمه محمدی مدیر عامل موزه سینمای ایران و لادن طاهری مدیر فیلمخانه ملی ایران، برای تلاش ها و همکاری شان دربرگزاری این مراسم قدردانی شد. رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، منوچهرشاهسواری دبیر جشنواره چهل و چهارم فیلم فجر، علی ربیعی، هوشنگ مرادی کرمانی، محمدمهدی عسگرپور، منوچهر محمدی، پرویز پرستویی، آزاده صمدی، کمال تبریزی، رضا کیانیان، بهمن فرمان آرا، حمید نعمت‌الله، همایون اسعدیان، امیر اثباتی، محمد کارت، شبنم مقدمی و….در این مراسم حضور داشتند.
تصاویر: عکاس ایسنا
