اختصاصی پایگاه خبری دیدگاه برتر مدیریت
کتاب گیاهان دارویی شناخت کاربرد و پراکنش جغرافیایی توسط افسانه محمودیان گردآوری و توسط انتشارات سیب کال اهواز منتشر شد . گردآورنده این اثر را به پدر و مادرش با همه مهربانی ها و بی نیازی هایشان پیشکش کرده است.
مقدمه کتاب را از زبان افسانه محمودیان می خوانیم:
تاریخ طب سنتی و بهره گیری از گیاهان دارویی
احساس نیاز به درمان از اساسی ترین و ابتدایی ترین تمایلات بشر بوده و الهه ی درمان (اسكواليا) از مهم ترین الهه های مقدس انسان اولیه بوده است (رب النوع با الهه ی طب که نماد آن یک مار است و در تابلو برخی داروخانه ها نیز دیده می شود).تاریخ دقیقی در مورد کاربرد گیاهان در دست نیست، اما قدر مسلم این پدیده ی حیاتی از زمان آغاز آفرینش توسط خداوند متعال وجود داشته و به مرور زمان اثرات و خواص دارویی گیاهان به تدریج و سینه به سینه با آداب و سنت های قومی در آمیخته و با زحمت زیاد و از طریق تجربه های فراوان، در اختیار نسل های بعدی قرار گرفته است. تاریخ درمان با گیاهان در ایران به دوران آریایی، در حدود ٧٠٠٠ سال پیش از میلاد مسیح برمی گردد. بر اساس شواهد و سنگ نوشته ها به نظر می رسد مصریان و چینیان باستان از سه هزار سال پیش از میلاد از گیاهان به عنوان دارو استفاده کرده اند. نخستین پزشک آریایی به نام تریتا یا آترت نام داشت که از دیدگاه زرتشت و اهورامزدا شخصی بود پرهیزکار، دانا، کامکار، توانا، که برای نخستین بار ناخوشی تب و زخم نیزه را درمان کرد. تریتا نه تنها در فرهنگ ایرانی بلکه در هندوستان به عنوان اولین آریایی معرفی شده است. او به عنوان نخستین پزشک و جراح آریایی با گیاهان و خواص آنها آشنایی فراوان داشت و برای درمان بیماری ها از عصاره های گیاهانی که خود استخراج می کرده استفاده می نمود .
از سایر نام داران آریایی در این عرصه، می توان «جمشید، یا «یما» «فریدون» یا «تئا» و غیره را نام برد «تئا» و «ترانااونا» از نخستین کسانی بودند که در ایران باستان توانستند بیماران دچار مشکلات پوستی، استخوانی و دندانی را از افراد سالم تشخیص دهند. پیامبر تمدن آریایی تاکید زیادی بر حفظ و بقای گیاهان کرده است. در تمدن قدیم ایرانی دو گیاه بسیار مفید «مورد و انار » مقدس بودند در بین مردم از لرزش والایی به دلیل سلامت انسان و محیط زیست برخوردار بودند در کتیبه های مربوط به دوره ی هخامنشی از زعفران به عنوان گیاه دارویی با کاربرد فراوان یادشده است.
نخستین نوشته های به دست آمده از گیاهان دارویی ،در تمدن های مهم دنیا نظیر ایران باستان، مصر، خاورمیانه، یونان باستان، هند و چین به ٣٠٠٠سال پیش از میلاد برمی گردد. وسعت و تنوع آب و هوایی در ایران، چین و هند منجرشده است تا این مناطق از لحاظ تعداد و تنوع گونه های ارزشمند دارویی در دنیا از جایگاه خاصی برخوردار باشند،به گونه ای که تاکنون صدها گونه گیاه دارویی با خواص بسیار موثر مانند فلفل سیاه، شاه دانه. زعفران، زیره، شیریں بیان ،خشخاش، جوز هندی، کرچک ،کنجده ،آلوئورا یا صبر زرد، جینسینگ چینی و چای چینی و غیره ….را به دنیای امروز معرفی کرده اند. پس از تحول عظیمی که با آثار بقراط پدر علم طب و شاگردش جالینوس طی سال های ۴۶٠تا ۲۰۰ پیش از میلاد مسیح رخ داد. روش های درمانی بر اساس طب مزاجی جایگزین سحر و جاده و خرافات شد.برخی از دانشمندان معتقدند که این تحول بزرگ در یونان باستان، الهام گرفته از طب ایران باستان بوده است و مکتب طبی زرتشت خیلی زودتر از طب یونانی به وجود آمده بود آن گونه که در جنگ های میانی ایرانیان و یونانیان منجر به این شد تا آثار طبی بقراط و سایر دانشمندان به دست ایرانیان بیفتد و اولین مدرسه به نام جندی شاپور تاسیس شود.
پس از ورود سپاه اسلام به ایران این مدرسه به عنوان بزرگترین مرکز تعلیم پزشکی در سراسر ممالک اسلامی درآمد.
در این زمان که یکی از طلایی ترین ادوار علم پزشکی در ایران است دانشمندان بزرگی چون «ابوریحان بیرونی»«زکریای رازی» و «ابوعلی سینا»پا به عرصه گذاشتند و آنها توانستند در مدت کوتاهی، پیشرفت های چشم گیری در جهان طب به وجود آورند.
کتاب قانون یکی از معروفترین آثار پزشکی دنیا از ارزشمندترین منابع قدیمی طب سنتی است که ابوعلی سینا پزشک و فیلسوف ایرانی آن را به رشته تحریر درآورد. او در این اثر گرانبها ۸۱۱ داروی گیاهی و خواص مهم درمانی آنها را معرفی کرده است و با کمال افتخار در حال حاظر اثر این دانشمند بزرگ ایران زمین به عنوان یکی از منابع مهم در دانشگاه های پزشکی سراسر دنیا ،مورد تدریس و مطالعه قرار می گیرد.
گرایش عمومی به استفاده از داروهای گیاهی و بطور کلی فرآورده های طبیعی در جهان به ویژه در سال های اخیر رو به افزایش بوده است. مهمترین علل این گرایش را می توان اثرات داروهای شیمیایی از یک طرف و ایجاد آلودگی های زیست محیطی از سوی دیگر دانست.
در ایران که یکی از هفت کشور آسیایی است و بیشترین گیاهان دارویی را دارد این گرایش وجود داشته است و در سه دهه گذشته شاهد روند رو به رشد مردم در زمینه ی استفاده از این داروهای گیاهی و احیای طب سنتی هستیم. بر اساس آمار موجود در کشورمان بیش از ۱۳۰ نوع داروی گیاهی وجود دارد و منشا اصلی آن ها گیاهان هستند.
جایگاه داروهای گیاهی از یک دهه پیش در کشور با تحولات علمی- تخصصی نظامندتر شده است.
تشکیل ستاد گیاهان دارویی و طب ایرانی ،تاسیس دانشکده ی طب سنتی،ایجاد درمانگاهها و مراکز تحقیقاتی و آموزش تخصصی گروهی از پزشکان و داروسازان نمادی از تحول و نظام مندی نسبت به جایگاه طب سنتی ایران و درمان دارو گیاهی است.
کتاب حاضر بیش از این با نام مقاله ای در راستای ترویج بیشتر این علم بسیار ارزشمند و در حاشیه ی کتاب در دست تالیف این جانب تحت عنوان «گیاهان دارویی، پدیده های الهی» تهیه شد که با تغییرات و تجدید نظر در متن، با این مشخصه آماده ی چاپ گردید.
در پایان همکاری مدیر انتشارات سیب كال را ارج نهاده و از این که در تهیه این اثر یاری ام کرده اند، سپاسگزارم.
نروید بر زمین هرگز گیاهی
که ننوشته است بر برگش دوائی
به امید تندرستی روح و روان تمام انسان ها
افسانه محمودیان / تیر ماه ۹۴
