به گزارش پایگاه خبری فرهنگ آفرینان به نقل از روابط عمومی سازمان تأمین اجتماعی، محمدعلی همتی، به مناسبت هفته جهانی سلامت روان، اهمیت این موضوع را در جامعه به ویژه در شرایط بحران تشریح کرده و نقش سازمان‌های بیمه اجتماعی را در این زمینه تأثیرگذار دانست. وی اظهار داشت: در سال‌های اخیر، سازمان‌های بیمه‌گر به ویژه سازمان تأمین اجتماعی تلاش‌های زیادی در زمینه پیشگیری از اختلالات روانی انجام داده و برنامه‌هایی را آغاز کرده‌اند؛ در این راستا، غربالگری‌های مؤثری در سازمان تأمین اجتماعی در حال انجام است. همچنین اقدامات خوبی در زمینه سلامت روان در حال افزایش است.
همتی افزود: توسعه خدمات روانپزشکی در سازمان تأمین اجتماعی در سال‌های اخیر افزایش یافته و خدمات روانشناسی برای نخستین بار در چند سال گذشته در این سازمان مورد توجه قرار گرفته است. وی ادامه داد: این خدمات به ویژه در مقاطع فوق‌لیسانس و دکترا در زمینه روانشناسی بالینی و سلامت روان به تصویب رسیده و سازمان‌های بیمه‌ای از جمله تأمین اجتماعی در این زمینه خدماتی را ارائه می‌دهند. وی تأکید کرد: گسترش خدمات روانپزشکی و روانشناسی در سازمان تأمین اجتماعی یکی از موضوعات مهم در حوزه سلامت روان جامعه است.
معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی گفت: هر ساله دهم اکتبر یا هجدهم مهرماه به عنوان روز سلامت روان و از هجدهم تا بیست و چهارم مهر به عنوان هفته سلامت روان شناخته می‌شود. وی افزود: این هفته در سطح جهانی فرصتی است که سازمان جهانی بهداشت به طور خاص به مسأله سلامت روان توجه ویژه‌ای داشته باشد. شعار سال جاری نیز با شرایط کشور ما همخوانی ویژه‌ای دارد. به گفته همتی، شعار عمده هفته سلامت روان این است که شنیدن روایت‌های جامعه گامی برای عبور از بحران محسوب می‌شود. در این راستا، برای عبور از بحران‌هایی که در کشورها برای انسان‌ها پیش می‌آید، نیازمند شنیده شدن روایت‌های افراد هستیم؛ در این مسیر باید روایت گذار افراد از بحران‌ها و هیجانات آن‌ها شنیده شود.
وی همچنین بیان کرد: در برنامه‌های جهانی حوزه سلامت روان به مفاهیم خانواده و رسانه به شکل ویژه توجه شده است. همچنین در این چارچوب به مسائل کودکان در شرایط تروما و اینکه چه اتفاقاتی برای آن‌ها رخ داده و خانواده چه کمکی باید به آن‌ها داشته باشد، توجه شده است. معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی گفت: در این راستا، اقدامات لازم از سوی سیاستمداران و سیاستگذاران برای کاهش تأثیرات بحران‌ها بر کودکان نیز مدنظر است. در مجموع، خانواده‌ها در شرایط و پس از بحران‌ها باید تعاملات ویژه‌ای با یکدیگر داشته باشند.
همتی افزود: انجمن علمی روانپزشکان ایران هر ساله به همین مناسبت همایشی را برگزار می‌کند. در این همایش، ابعاد مختلف موضوعات مورد توجه قرار می‌گیرد؛ عنوان همایش امسال نیز به مسئله «روانپزشکی در زمانه ناپایدار» اختصاص دارد؛ شرایط جامعه ما ویژه است و همه باید تلاش کنیم که تاب‌آوری جامعه در این وضعیت افزایش یابد.
همتی در ادامه بیان کرد: در سال گذشته تعداد ویزیت‌های روانپزشکان در سازمان تأمین اجتماعی در حوزه خرید خدمت به ۲ میلیون و ۱۵۰ هزار مورد رسید. همچنین حدود ۴۰۰ هزار خدمت روانشناسی در این سال ارائه شده است. وی تصریح کرد: این موارد خدماتی بوده که روانشناسان و روانپزشکان ارائه کرده‌اند و مجموعاً سازمان تأمین اجتماعی حدود ۴۰۰ میلیارد تومان در این زمینه هزینه کرده است. به گفته معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی، با وجود اقدام‌های خوب و بزرگ در زمینه ارائه خدمات روانپزشکی، با توجه به گستردگی اختلالات روانپزشکی، باید گام‌های بیشتری در این حوزه برداشته شود. امیدواریم در این راستا بتوانیم خدمات بیشتری به بیمه‌شدگان سازمان تأمین اجتماعی که عمدتاً از جامعه کارگری هستند، ارائه دهیم.
همتی همچنین بیان کرد: اگر در حوزه پیشگیری‌های مرتبط با سلامت روان، اقداماتی در دستور کار باشد، در کاهش هزینه‌های درمانی در آینده تأثیرگذار خواهد بود. وی اضافه کرد: جامعه در حال حرکت به سمت سالمندی است و در ۲۰ تا ۳۰ سال آینده دچار بحران سالمندی خواهیم شد؛ به این واسطه هزینه‌های مربوط به افراد سالمند و هزینه‌های درمان آنان افزایشی خواهد بود. طبق برآوردها، در حال حاضر هزینه‌های یک فرد بالای ۶۵ سال بین ۵ تا ۷ برابر نسبت به فرد زیر ۶۵ سال افزایش خواهد داشت.
معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی ادامه داد: نکته دیگر اینکه در اواخر سالمندی، بسیاری از اختلالات روانپزشکی ممکن است به شکل دیگری بروز پیدا کنند. نوع بروز علائم افسردگی در سالمندان گاهی به شکل دردهای جسمی است و به این واسطه سالمندان برای درمان آن‌ها به مراکز درمانی مراجعه کرده و خدمات درمانی دریافت می‌کنند. ما انتظار نداریم یک فرد ابراز کند که به عنوان نمونه در هفته گذشته اغلب احساس افسردگی داشته است. در این شرایط، هزینه‌های درمانی بیمه‌های اجتماعی افزایش خواهد یافت. وی افزود: در مجموع، پیشگیری از ابتلا به اختلال روانپزشکی و یا مداخله سریع و به‌هنگام، هزینه‌های سازمان‌های بیمه‌گر را کاهش خواهد داد.
همتی تأکید کرد: سازمان‌های بیمه‌گر مانند تأمین اجتماعی باید برای غربالگری افراد برنامه‌ریزی کنند؛ همان‌طور که ما در سازمان تأمین اجتماعی در زمینه بیماری‌هایی مانند سرطان در حال غربالگری هستیم. در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های پرهزینه مانند اختلال روانپزشکی نیز سازمان تأمین اجتماعی باید قدم‌های بزرگ‌تری بردارد. وی افزود: امیدواریم در ادامه سال جاری و در سال‌های آینده اقدامات مؤثر و مفیدی در حوزه پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های روانپزشکی صورت گیرد و در صورت بروز این بیماری‌ها، درمان به‌موقع زمینه کاهش عوارض بیماری را فراهم کند.
معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی گفت: کشور ما اخیراً دو مورد شرایط جنگ تحمیلی را پشت سر گذاشته است؛ به این واسطه شرایط ویژه‌ای در کشور ایجاد شد و علاوه بر آسیب‌های زیرساختی، از بُعد سلامت روان نیز جامعه تحت تأثیر قرار گرفت. وی افزود: در حال حاضر نیز با توجه به شرایط ناپایدار، جامعه همچنان دارای نگرانی‌های ناشی از این بحران‌ها و اتفاقات احتمالی آینده است.
معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی بیان کرد: باید توجه داشت که از سویی وظیفه مسئولین است که شرایط را به سمتی ببرند که مردم آرامش بهتری پیدا کنند و از سوی دیگر، وظیفه درمانگران این حوزه است که در این راستا تلاش کنند. وی ادامه داد: سلامت یک مفهوم عام و کلی است؛ به صورت همزمان توجه به ابعاد جسمانی و زوایای سلامت روان مهم برشمرده می‌شوند. همتی تصریح کرد: در زمینه سلامت روان جامعه، شرایط ویژه‌ای را در کشور تجربه می‌کنیم؛ اختلال‌های ناشی از استرس‌های جنگ در کشور افزایش یافته و در سال‌های گذشته نیز میزان شیوع اختلالات روانپزشکی افزایش یافته است.
همتی گفت: در اختلالات روانپزشکی یک سری علائمی وجود دارد، یکی از علائم آن این است که سطح اضطراب یک فرد بالاتر رفته باشد؛ همه ما در مواجهه با موقعیت‌های شغلی، در مواجه با افراد غریبه یا ورود به محیط جدید، افزایش سطح اضطراب را تجربه می‌کنیم. وی افزود: در این وضعیت، افراد یا اعضای خانواده متوجه این موضوع می‌شوند. اختلال در یادگیری و اختلال در خواب نیز نمونه‌های دیگری از علائم شناختی افراد در شرایط مضطرب است.
معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی همچنین بیان کرد: افراد در مواجهه با شرایط بحران، بیش برانگیختگی در قالب پرتحرکی، پرخاشگری یا بی‌قراری دارند و یا برعکس، کم برانگیختگی در قالب انزوای فردی با افسردگی را تجربه می‌کنند. وی افزود: باید توجه داشت که در شرایط پس از بحران، به ویژه در وضعیت‌های جنگی، بازسازی صرفاً بازسازی ساختمان‌ها و جاده‌ها و زیرساخت‌ها نیست؛ ما بعد از جنگ، بازسازی روانی جامعه را باید انجام دهیم و این اهمیت بسیار ویژه‌ای دارد. به گفته همتی، انصافاً بعد از این دو جنگ تحمیلی، تلاش‌های خوبی در زمینه بازسازی روانی صورت گرفت و غربالگری‌های مؤثری انجام شد. بیمه‌شدگان سازمان تأمین اجتماعی نیز جزو دریافت‌کنندگان خدمات این حوزه بودند. وزارت بهداشت و شهرداری‌ها در این زمینه ورود خوبی داشتند؛ باید توجه داشت که این خدمات باید به شکل مستمر و طولانی‌مدت ارائه شوند.
وی در ادامه بیان کرد: دیگر اینکه خانواده را باید به عنوان یک محیط اعتمادبرانگیزنده و حمایتگر در شرایط بحران در نظر داشته باشیم. معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی بیان کرد: سازمان بهداشت جهانی نیز در این شرایط توصیه دارد که خانواده‌ها در شرایط بحرانی ساعت‌های اعتمادزا داشته باشند، یعنی ساعت‌هایی که دور هم باشند. به گفته وی، در یک محیط بسیار امن و آرام، افراد باید در مورد تجربیات خود و حادثه صحبت کرده و هیجانات و خشم خود را بیان کنند. افراد خانواده در شرایط بحرانی باید هیجانات یکدیگر را تقویت کنند. در مورد کودکان نیز خانواده‌ها باید توجه ویژه‌ای داشته باشند؛ زیرا بسیاری از اوقات کودکان نمی‌توانند ترس و اضطراب خود را بیان کنند. خانواده‌ها باید به این مسائل با دقت نگاه کنند.
معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی گفت: تا چند سال قبل هیچگونه پوششی برای خدمات روان‌درمانی در کشور وجود نداشت و این نقطه‌ضعف سازمان‌های بیمه‌گر بود؛ زیرا این پوشش‌ها در شورای عالی بیمه مصوب نشده بود و خدمات مربوطه نیز ارائه نمی‌شد. وی ادامه داد: از طرف دیگر، گسترش بی‌محابای این خدمات نیز چالشی جدی برای سازمان‌های بیمه‌گر محسوب می‌شود و به همین دلیل شورای عالی بیمه مصوب کرد که خدمات روان‌درمانی در دو گروه کارشناسان ارشد و دکترا ارائه شود. در حال حاضر، این خدمات اگرچه به طور کامل توسعه نیافته، اما تحت پوشش بیمه قرار گرفته است.
همتی اضافه کرد: باید ضمن توسعه روزافزون این مجموعه خدمات، زمینه استفاده از آن را افزایش دهیم و همواره در ارائه خدمات سلامت، با دو موضوع میزان دسترسی و میزان استفاده مواجه‌ایم. معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی در پایان تأکید کرد: ما در سازمان‌های بیمه‌گر باید تلاش کنیم دسترسی بیمه‌شدگان را به خدمات روانشناسی افزایش دهیم. در این چارچوب، افزایش سواد سلامت جامعه باعث تمایل و اقدام افراد به استفاده از ویزیت تراپیست خواهد شد. در مجموع، باید در حوزه مفاهیم دسترسی و میزان استفاده از خدمات روانپزشکی، تعادل لازم برقرار شود.
