به گزارش پایگاه خبری فرهنگ آفرینان به نقل از مهر، مهدی کاظم‌پور در گفت‌وگو با خبرنگاران در عصر چهارشنبه، قلعه ضحاک یا نارین‌قالا را یکی از آثار با ارزش تاریخی آذربایجان‌شرقی معرفی کرد و بیان داشت: این دژ با وجود ارتباط نام آن با شخصیت ضحاک در شاهنامه فردوسی، از نظر باستان‌شناسی دارای لایه‌های تاریخی متنوعی است که ریشه آن به دوره‌های پیش از اسلام بازمی‌گردد.
وی ادامه داد: شواهد و مطالعات موجود نشان‌دهنده حضور و تأثیر تمدن‌ها و حکومت‌های مختلف از جمله مادها، مانایی‌ها، اشکانیان و ساسانیان و همچنین دوره اسلامی در این منطقه است و این تداوم تاریخی، اهمیت قلعه ضحاک را دوچندان کرده است.
این پژوهشگر با اشاره به جایگاه آیین مهر در فرهنگ ایران باستان، اظهار داشت: در منابع تاریخی، مناسک مذهبی پیش از نبرد و ارتباط باورهای دینی با زندگی جنگاوران مورد توجه قرار گرفته و آیین مهرپرستی که بر مفاهیمی چون عهد و پیمان استوار است، با زندگی اجتماعی و روحیه حماسی ایرانیان در ارتباط بوده است.
کاظم‌پور افزود: با توجه به موقعیت استراتژیک قلعه ضحاک و شواهد احتمالی مربوط به حضور سلوکیان در این منطقه، می‌توان به بررسی ارتباط میان کارکرد نظامی این دژ و باورهای مذهبی آن دوره پرداخت.
وی با اشاره به هفت مرحله سلوک در آیین مهرپرستی، از جمله مقام «کلاغ»، خاطرنشان کرد: بررسی این موضوع و شواهد موجود در محوطه می‌تواند ابعاد جدیدی از جایگاه آیین مهر و ارتباط آن با ساختار اجتماعی و نظامی ساکنان قلعه را روشن کند.
این باستان‌شناس، حفاظت و معرفی آثار تاریخی را در تقویت هویت ملی مؤثر دانست و بیان کرد: تاریخ قلعه ضحاک بخشی از تاریخ و هویت ایران است و رویدادها و نبردهایی که در این منطقه شکل گرفته‌اند، تنها رویدادهای نظامی نبوده‌اند، بلکه در شکل‌گیری و تداوم پیوندهای اجتماعی و هویتی نیز نقش داشته‌اند.
وی تأکید کرد: توجه بیشتر به آثار تاریخی و میراث فرهنگی می‌تواند شناخت جامعه از پیشینه خود را افزایش دهد و زمینه حفاظت مؤثرتر از این داشته‌های تاریخی را فراهم کند.
کاظم‌پور با تأکید بر ظرفیت‌های قلعه ضحاک برای قرار گرفتن در فهرست میراث جهانی یونسکو، اظهار داشت: با توجه به اهمیت تاریخی این مجموعه و ظرفیت‌های مرتبط با آیین مهرپرستی، لازم است که مطالعات باستان‌شناسی و پژوهش‌های تخصصی درباره این محوطه با جدیت بیشتری دنبال شود.
وی خواستار اختصاص ردیف بودجه ملی برای این مجموعه شد و گفت: تأمین اعتبارات لازم و شتاب‌بخشی به مطالعات می‌تواند زمینه آماده‌سازی پرونده و طی مراحل لازم برای ثبت جهانی قلعه ضحاک را فراهم کند.
کاظم‌پور خاطرنشان کرد: معرفی و حفاظت از این دژ تاریخی علاوه بر صیانت از میراث فرهنگی، می‌تواند به شناساندن ظرفیت‌های تاریخی و گردشگری منطقه هشترود و آذربایجان‌شرقی نیز کمک کند.
