به گزارش پایگاه خبری فرهنگ آفرینان به نقل از مهر، باغ‌های سیب به عنوان یکی از ظرفیت‌های کلیدی کشاورزی در شهرستان مشگین‌شهر شناخته می‌شوند و هر سال سهم قابل توجهی از اقتصاد خانوارهای روستایی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. با این حال، در کنار شیرینی برداشت، باغدارانی وجود دارند که بخشی از محصولشان به دلیل نبود بازار مناسب و صنایع تبدیلی، با قیمت پایین به فروش می‌رسد یا به ضایعات تبدیل می‌شود. مشگین‌شهر با داشتن حدود ۵ هزار و ۶۰۰ هکتار باغ سیب، یکی از مناطق مهم تولید این محصول در استان اردبیل به شمار می‌آید و پیش‌بینی می‌شود که حدود ۱۶۰ هزار تن سیب در این شهرستان تولید شود، که نشان‌دهنده ظرفیت بالای آن در این زمینه است.
با وجود این ظرفیت، مشکل تنها در تولید نیست. مسئله اصلی این است که پس از برداشت، تمامی سیب‌های تولیدی نمی‌توانند به بازار تازه‌خوری وارد شوند و بخشی از محصول به دلیل اندازه، شکل ظاهری، لک، آسیب‌های زمان برداشت یا سایر عوامل، در گروه سیب صنعتی قرار می‌گیرد. محصولی که اگر کارخانه فرآوری وجود داشته باشد، می‌تواند به جای تبدیل شدن به ضایعات، به آبمیوه، کنسانتره، پوره، سرکه و سایر فرآورده‌ها تبدیل شود. این موضوع در میان باغداران مشگین‌شهر به یک مطالبه مشترک تبدیل شده است که برای تمامی محصولات تولیدی، از سیب درجه یک تا سیب صنعتی، بازار مشخصی وجود داشته باشد.
رسول جلیلی، باغدار روستای نصیرآباد در گفتگو با خبرنگار مهر، به هزینه‌های بالای تولید سیب اشاره کرد و گفت: «باغدار از ابتدای سال برای تولید محصول هزینه می‌کند و زحمت زیادی می‌کشد، اما در زمان برداشت دغدغه فروش آغاز می‌شود. بخشی از سیب‌ها به دلیل اندازه یا ظاهر، امکان عرضه در بازار تازه‌خوری را ندارند و با قیمت بسیار پایین خریداری می‌شوند.» وی افزود: «اگر در مشگین‌شهر کارخانه‌ای برای فرآوری سیب و تولید آبمیوه و کنسانتره وجود داشته باشد، همین سیب‌هایی که امروز کم‌ارزش محسوب می‌شوند، می‌توانند برای باغدار درآمد ایجاد کنند. حیف است محصولی که یک سال برای تولید آن زحمت کشیده‌ایم، به دلیل نبود بازار مناسب از بین برود.»
جلیلی ادامه داد: «مشگین‌شهر تولیدکننده سیب است و باید برای این محصول زنجیره کامل ایجاد شود؛ از تولید و سردخانه گرفته تا بسته‌بندی، فرآوری و فروش. سهم باغدار از ارزش افزوده سیب کجاست؟» یکی از مشکلات عمده در بخش کشاورزی، خام‌فروشی محصولات و از دست رفتن ارزش افزوده در محل تولید است. باغدار محصول را تولید می‌کند، اما بخش مهمی از ارزش افزوده زمانی ایجاد می‌شود که محصول وارد فرآیند فرآوری و بسته‌بندی شود.
ایرج مینایی، باغدار روستای جبدرق نیز مشکل اصلی باغداران را نبود بازار مطمئن برای تمامی درجات کیفی محصول عنوان کرد و گفت: «ما فقط سیب درجه یک تولید نمی‌کنیم. بخشی از محصول از نظر کیفیت برای تازه‌خوری مناسب نیست، اما برای کارخانه و صنایع تبدیلی کاملاً قابلیت استفاده دارد.» وی ادامه داد: «اگر کارخانه فرآوری در شهرستان وجود داشته باشد، باغدار می‌تواند با خیال راحت‌تری محصول خود را برداشت کند؛ چون می‌داند برای سیب صنعتی هم خریدار وجود دارد. امروز یکی از نگرانی‌های ما این است که محصول روی دستمان بماند و مجبور شویم با قیمت پایین آن را بفروشیم.»
مینایی با تأکید بر ضرورت حمایت از سرمایه‌گذاران در حوزه صنایع تبدیلی بیان کرد: «مشگین‌شهر ظرفیت تولید بالایی دارد، اما باید از خام‌فروشی عبور کنیم. وقتی سیب در داخل شهرستان فرآوری شود، ارزش افزوده آن هم برای مردم منطقه باقی می‌ماند و اشتغال ایجاد می‌کند.»
در بسیاری از باغ‌ها، سیب‌هایی که از نظر ظاهر و اندازه برای بازار تازه‌خوری مناسب نیستند، عملاً ارزش اقتصادی خود را از دست می‌دهند، در حالی که همین محصول می‌تواند ماده اولیه صنایع فرآوری باشد. محمدی، باغدار روستای احمدآباد نیز به افزایش هزینه‌های تولید اشاره کرد و گفت: «هزینه کود، سم، کارگر، آبیاری و برداشت هر سال بیشتر می‌شود و در چنین شرایطی، فروش محصول با قیمت پایین فشار زیادی به باغدار وارد می‌کند.» وی افزود: «انتظار ما این است که برای محصول کشاورزی شهرستان از مرحله تولید تا فروش برنامه‌ریزی شود. وقتی سیب زیادی تولید می‌شود، باید هم سردخانه داشته باشیم، هم صنایع تبدیلی و هم بازار فروش مناسب.»
محمدی ادامه داد: «سیب‌هایی که برای بازار تازه‌خوری مناسب نیستند، نباید به عنوان ضایعات تلقی شوند. می‌توان آنها را در کارخانه به آبمیوه، کنسانتره یا فرآورده‌های دیگر تبدیل کرد. اگر این زنجیره در مشگین‌شهر شکل بگیرد، هم باغدار سود می‌کند و هم شهرستان از نظر اقتصادی منتفع می‌شود.» وی تصریح کرد: «ما باغداران دنبال کمک مقطعی نیستیم؛ می‌خواهیم برای محصولمان بازار پایدار ایجاد شود. اگر صنایع تبدیلی در کنار باغات شکل بگیرد، بسیاری از مشکلات امروز بخش سیب قابل حل خواهد بود.»
بررسی وضعیت بخش کشاورزی شهرستان نشان می‌دهد که افزایش تولید زمانی می‌تواند به رونق اقتصادی منجر شود که زیرساخت‌های پس از تولید نیز متناسب با آن توسعه پیدا کند. وجود سردخانه، سورتینگ و بسته‌بندی اگرچه بخشی از مسیر را تکمیل می‌کند، اما برای جلوگیری از هدررفت سیب‌های صنعتی، وجود واحدهای فرآوری نیز ضروری است. در حال حاضر، آنچه بیش از همه از سوی باغداران مطرح می‌شود، ایجاد یک بازار مطمئن برای سیب صنعتی است؛ بازاری که بتواند محصولی را که امکان عرضه در بازار تازه‌خوری ندارد، جذب و به محصولی با ارزش افزوده بیشتر تبدیل کند.
در صورت راه‌اندازی واحدهای فرآوری، بخشی از سیب‌های درجه دو و صنعتی می‌تواند به جای خروج از چرخه اقتصادی، وارد کارخانه شود و در قالب کنسانتره و آبمیوه یا دیگر فرآورده‌های غذایی دوباره به چرخه مصرف بازگردد. این موضوع علاوه بر کاهش ضایعات، می‌تواند زمینه اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، رونق حمل‌ونقل، بسته‌بندی و صنایع وابسته و افزایش درآمد باغداران را فراهم کند.
سیب مشگین‌شهر تنها قصه یک محصول کشاورزی نیست؛ بلکه داستان اقتصادی است که می‌تواند برای روستاها و خانواده‌های بسیاری درآمد ایجاد کند. وقتی هزاران هکتار باغ در شهرستان وجود دارد و تولید سالانه سیب به رقم قابل توجهی می‌رسد، طبیعی است که برنامه‌ریزی برای این محصول نباید در مرحله برداشت متوقف شود. باغداران امروز بیش از هر چیز خواستار ایجاد زنجیره‌ای هستند که محصولشان را از باغ تا بازار همراهی کند؛ زنجیره‌ای که در آن سیب درجه یک به بازار تازه‌خوری برود و سیب صنعتی به کارخانه برسد و ارزش افزوده محصول نیز تا حد امکان در خود شهرستان باقی بماند. سیب مشگین‌شهر طلای ناب باغداران است، اما طلایی که برای درخشش بیشتر، نیازمند حلقه مفقوده‌ای به نام صنایع تبدیلی و بازار پایدار است. اگر برای پس‌مانده‌های این محصول چاره‌ای اندیشیده شود، آنچه امروز ضایعات تلقی می‌شود، می‌تواند فردا خوراک کارخانه، عامل اشتغال و منبع درآمدی تازه برای شهرستان باشد.
